1 / 59

Yara İyileşmesi

Yara İyileşmesi. Prof.Dr.Sümer Yamaner. Kökenler. CERH: Yara CERHETMEK: Yaralamak CERİH: Yaralanmış CERRAH: Yara açıp tedavi eden. Temel İşimiz. Yara oluşturmak Yaranın iyileşmesi için çabalamak. Cerrahın Yanılgısı. Yarayı dikip kapattım ! Anastomoz yaptım !

shlomo
Télécharger la présentation

Yara İyileşmesi

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Yara İyileşmesi Prof.Dr.Sümer Yamaner

  2. Kökenler • CERH: Yara • CERHETMEK: Yaralamak • CERİH: Yaralanmış • CERRAH: Yara açıp tedavi eden

  3. Temel İşimiz • Yara oluşturmak • Yaranın iyileşmesi için çabalamak

  4. Cerrahın Yanılgısı • Yarayı dikip kapattım! • Anastomoz yaptım! • Diktim, kapattım, anastomoze ettim, ...

  5. Cerrahın Yanılgısı • Yarayı dikip kapattım! • Anastomoz yaptım! • Diktim, kapattım, anastomoze ettim, ... SANIYORSUN...!

  6. Aslında... • Yarayı dikip kapattığınızda, aslında yara dudaklarını, organizmanın onarımı yapacağı süre boyunca yaklaştırmış olursunuz. • İki bağırsak urvesini ağızlaştırdığınızda (anastomoz), organizmanın birleşme hattını onarabileceği süre boyunca uçları yaklaştırmış olursunuz.

  7. Yani... • Cerrah YARA OLUŞTURUR ama • YARAYI İYİLEŞTİREMEZ

  8. Yani... • Cerrah YARA OLUŞTURUR ama • YARAYI İYİLEŞTİREMEZ • Ancak, hatalı uygulamalarlaİYİLEŞMEYİ RAHATLIKLA ENGELLEYEBİLİR!

  9. Cerrahın Görevi • Yarayı oluşturduktan sonra, yaranın iyileşebilmesi için en iyi şartları sağlamaktır.

  10. Yara İyileşmesi • İnflamasyon • Proliferasyon • Remodeling • Keskin sınırlar yok!!!

  11. İnflamasyon • Yara oluşumu sonrası • Damarların büzüşmesi • Trombosit agregasyonu ile ilk hemostaz • Subendotelyal tromboplastik faktörler • Koagüasyon ve kompleman aktivasyonu • Fibrin polimerizasyonu ve pıhtı oluşumu • Hemostaz

  12. Yaralanma Anı

  13. İnflamasyon • Trombosit degranülasyonu • İnflamatuar hücreler • Fibroblastlar • Endotel hücreleri • Vazokonstriktörler • Koagülasyon ve kompleman aktivasyonu sonrası vazodilatasyon • Anafilatoksinlerle damar geçirgenliği artışı • Nötrofil ve monositlerin yaraya çekilmesi

  14. İlk Gün

  15. İnflamasyon • Beyaz seri hücreleri • Önce nötrofiller • Hücre artıklarının, yabancı cisimlerin ve bakterilerin ortadan kaldırılması • YARANIN STERİLİZASYONU • Yara ne kadar temiz ise nötrofil infiltrasyonu o kadar kısa süreli • 2-3 gün içinde nötrofiller yerlerini monositlere bırakırlar • Yaraya ulaşan monositler  makrofajlar

  16. 2. – 3. Gün

  17. İnflamasyon • Makrofajlar • Yara iyileşmesinin orkestra şefleri! • Ölü doku ve bakteri artıklarının fagositozu • Büyüme faktörlerinin salgılanması • Endotel • Keratinosit • Fibroblast • İnflamasyon fazının temel hücreleri • İnflamasyon fazı yaklaşık 7 gün

  18. Proliferasyon • Fibroplazi • Granülasyon • Kontraksiyon • Epiteliyalizasyon

  19. Proliferasyon • Fibroplazi • 3. günden itibaren – 3. haftaya kadar • Fibrin oluşumu ve fibroblast aktivasyonu ile başlar • Fibroblastlar, fibrin ve fibronektini kullanarak yara içinde ilerlerler • İnfekte olmayan yarada 3. – 5. günler arasında ana hücre tipi fibroblastlardır • Fibroblastlar kompleks bir mekanizma ile Ekstrasellüler matriks (ESM) elemanlarını salgılarlar

  20. 3. – 5. Gün

  21. Proliferasyon • Fibroplazi • Başlangıç fazında, hyaluronik asitten zengin yara matrisinde fibroblast etkisi ile (hyaluronidaz) glycosaminoglycan (GAG) ön plana geçer • GAG, kollajen için bir ortam oluşturur

  22. Kollajen • Deri kollajeni ön planda Tip I ve Tip III’den oluşur • Normal deride Tip I : Tip III oranı 4:1 gibidir • Yaralarda başlangıçta Tip III artsa da her zaman Tip I’den daha azdır • 19 farklı kollajen türü bilinmektedir • Çoğu fibroblastlarca bazıları da epidermal hücrelerce sentezlenir

  23. Proliferasyon • Granülasyon • Granülasyon dokusu, özellikle kendiliğinden kapanmaya bırakılan (sekonder iyileşme) yaralarda görülür • Kırmızı, çok iyi kanlanan, frajil bir dokudur • Neoanjiyogeneze bağlı yoğun kapiller yumakları • Makrofajlar • Fibroblastlar • Matriks (fibronektin, hyaluronik asit ve kollajen) • Klinikte, granülasyon dokusunun görünmesi...

  24. Proliferasyon • Kontraksiyon • Açık yaralarda • Çevre deri çepeçevre yaranın merkezine çekilir • Yara yüzeyi küçülür • Nedbe yüzeyi küçülür • Epitelizasyon daha hızlı olur

  25. Proliferasyon • Kontraksiyon • Derinin mobilitesi önemli • En fazla kontraksiyon perinede ve gövdede (% 80) • En az kontraksiyon ekstremitelerde • Baş ve boyunda orta düzeyde • Kontraksiyon! Kontraktür! • Miyofibroblastlar?

  26. Proliferasyon • Epiteliyalizasyon • Yara kenarlarındaki bazal tabakadan keratinositler yara üzerine doğru göç ederler ve yeni bazal hücreler oluştururlar • Yara tamamen örtülünce keratinositler ve fibroblastlar tarafından salgılanan Tip IV kollajen ile bazal membran oluşur • Daha sonra deri katmanları oluşturulur

  27. Remodeling • 3. haftadan – 1-2 seneye kadar • Heykel yapımı?! • Sürekli sentez – yıkım • Lysyl oksidaz (kollajen cross-link) • Matriks Metalloproteinazlar • Sonuçta bir nedbe oluşur ve seneler içinde nedbe remodeling ile olgunlaşır • Nedbe = Organize olmayan kollajen birikimi • Kıl follikülü, ter bezi vs. içermez

  28. Remodeling • Yaranın ayrışma kuvveti 1. – 8. hafta arasında hızlı, daha sonra yavaş olarak 1 sene boyunca artar • En iyi olasılıkla orijinal derinin % 80 gerilme kuvvetine ulaşılabilir

  29. Nedbe

  30. Denetim • Büyüme Faktörleri (Growth Factors) • Platellet Derived Growth Factor (PDGF) • Transforming Growth Factor Beta (TGF-β) • Fibroblast Growth Factors (FGF-1,2) • Vascular Endothelial Growth Factor (VEGF) • Epidermal Growth Factor (EGF) • Keratinocyte Growth Factor (KGF, FGF-7) • Insulin-like Growth Factor-I (IGF-I) • Ekstrasellüler Matriks

  31. Nedbesiz İyileşme (Fetus) • Fetusta, gestasyon yaşına ve yaranın büyüklüğüne bağlı olmak üzere, nedbe oluşmaksızın rejeneratif iyileşme söz konusudur • İyileşen yaradaki kollajen matriksi aynen normal dokudaki gibidir (retiküler) • Kıl ve ter bezleri yerindedir

  32. Nedbesiz İyileşme (Fetus) • Nedbesiz iyileşme için yara ne kadar büyükse o kadar erken dönemde oluşmalıdır • Doğumdan hemen önce nedbeli iyileşmeye geçiş • Arada bir de geçiş dönemi var • Kollajen retiküler ama deri ekleri yok

  33. Nedbesiz İyileşme (Fetus) • Nedbesiz iyileşme için fetal ortam şart değil • Fetal deri grefti, doğum sonrası bir yaraya uygulandığında nedbesiz iyileşmeyi sağlayabiliyor • Fetal yara steril olduğundan inflamasyon fazı yok gibi • Bunun nedbeyi azaltan bir faktör olduğu düşünülüyor

  34. İyileşmeyi Etkileyen Faktörler • İnfeksiyon • Beslenme durumu • Oksijen ve Kanlanma • Diyabet ve Şişmanlık • Kortikosteroidler • Radyasyon • Kemoterapi

  35. Aşırı İyileşme • Normalde dermal defekt kapanıp epiteliyalizasyon tamamlandığında, onarım faaliyetleri durdurulur • Bazen değişik sebeplerle bu durma gerçekleşemez • Profibrotik sitokin aşırı ekspresyonu • Apoptoz kusuru • Aktive fibroblastların salgıya devam etmesi • Hipertrofik Nedbe • Keloid

  36. Aşırı İyileşme • Nedbe nasıl en aza indirilir? • Deri gerilimine paralel elektif kesiler • Bu şekilde yaraya uygulanan ayırıcı gerilimin en aza indirilmesi • İnfeksiyonun önlenmesi • Langer Çizgileri

  37. Langer Çizgileri

  38. Aşırı İyileşme • Eğer aşırı nedbe sadece yara ile sınırlı iseHipertrofik Nedbe (Skar) • Eğer aşırı nedbe yaradan taşıyorsaKeloid • İnsana özgüdür. Hayvanlarda görülmez.

More Related