1. Բագրատունիներ885-1045թթ

3. Առաջադրանք 1 • Գրավոր ներկայացրու Հայաստանի անկախության վերականգնման ընթացքի մասին: 855թ. երկրիսպարապետհաստատվեցԱշոտԲագրատունին: Նաանցկացրեց մի շարքմիջոցառումներ, որոնքնախատեսվածէիներկրիտնտեսության և քաղաքականմիասնությանամրապնդմանհամար: 862թ. նանշանակվեցՀայոցիշխանացիշխան: 869թ. հայիշխաններիհատուկժողովհրավիրվեց, որըմիահամուռորոշեցԱշոտԲագրատունունհռչակելՀայոցթագավոր և առաջարկվեցվերականգնելթագավորականիշխանությունըՀայաստանում: • Թվարկիր  Բագրատունյաց Հայաստանիանկախությանվերականգնմանհամարնպաստավորպայմանները: • Արաբական խալիֆայությունն անկում • Անկայունդրությունպետության կենտրոնում • Ժողովրդական ազատագրական ապստամբություններ • Գահակալական կռիվներ • Պատմիր Բագրատունիների  ծագումնաբանության մասին: Ներկայացրու դրոշի, զինանշանի պատմությունը: • Բագրատունիներիծագումնաբանությունըունիպարզաբանման մի քանիտարբերակ։ Դրանցիցառավելտարածված են անվանծագումըհնդեվրոպական-արիականբագ (bag) արմատից, Բագրևանդգավառիանվան, կամազգությամբհրեաՇամբատիտոհմիանվանհետ։ • Հելլենիստականշրջանում՝ ԱրտաշեսյաններիուԱրշակունիներիօրոք, Բագրատունիներըկարևորտեղ են զբաղեցրելթագավորիարքունիքում։ Ավատատիրականկարգերիհաստատումիցհետոնրանքհայտնվում են զորանամակում և գահնամակում՝ հիշատակվելովերկրորդըՍյունյացնախարարությունիցհետո։ • Քրիստոնեությանընդունումիցհետո՝ մինչևԱրշակունիներիթագավորությանանկումը (301-428), Բագրատունիներին է պատկանելթագադիրասպետիարքունիգործակալությունը։ ՆրանցժառանգականտիրույթըԲարձրՀայքնահանգիՍպերգավառնէր։ Հայկականմարզպանությանօրոք (428-642) Բագրատունիներըաստիճանաբարընդարձակել են իրենցտիրույթները, ՏայքնահանգիսահմաններիցանցնելովԱյրարատ։ • Հայոց պետականության խորհրդանիշներ էին Բագրատունիների դրոշն ու զինանշանը։ • Հայոց Արշակունի թագավորների թագադիրներ կամ Մարզպանական Հայաստանի իշխաններ եղած ժամանակ Բագրատունիների զինանշանի մասին տեղեկություններ չկան։ Հայաստանի թագավոր եղած ժամանակ նրանց զինանշանի վրա առկա են թե՝ առյուծի կամ հովազի, թե՝ արծվի պատկերներ։ • Բագրատունիներիառյուծի պատկերով հնագույն զինանշանը գտնվում է Կարսի Առաքելոց եկեղեցու հարավային ճակատին։ Առաքելոց եկեղեցին կառուցվել է Աշոտ Երկաթի եղբոր՝ Աբաս Բագրատունի թագավորի օրոք՝ 930-943 թվականներին։ Առյուծի պատկերն իրականացված է հարթաքանդակի եղանակով քարի վրա փորված քառակուսու ներսում։ Առյուծը գլխով ուղղված է դեպի աջ և նայում է դիտողին։ Որպես իշխանության նշան՝ առջևի աջ թաթը բարձրացրած է վեր, պոչը՝ վեր տնկված։ • Բագրատունիների զինանշան-արծիվը քանդակված է արձանային եղանակով և ունի ուղղահայաց կառուցվածք։ Թռչնի թևերը հպված են մարմնին, կուրծքը դուրս ցցված է, վիզը թեքված է մի փոքր ձախ, գլուխը ջարդված է։ Ճանկերի մեջ` պոչին սեղմած պահում է զոհին։ Քանդակն իրականացված է թեփուկաքանդակային եղանակով։ Թռչնի գլուխը մի փոքր ձախ է թեքված եղել, որով որոշվում է նաև կրծքի ձախ ուղղվածությունը։

4. Գրավոր ներկայացրու 9-րդ դարի երկրորդ կեսից 10-րդ դարի երկրորդ կեսի իրադարձությունների ժամանակագրությունը: • 850-855թթ — Հակաարաբականհուժկուապստամբություն • 855 թ. — ԱշոտԲագրատունին` Հայոցիշխան և սպարապետ • 862 թ. — ԱշոտԲագրատունուճանաչվելըՀայոցիշխանացիշխան • 869 թ. — ԶաքարիաՁագեցունախաձեռնությամբհայիշխաններիժողովիհրավիրումըՁագավանում. ԱշոտԲագրատունութագավորհռչակելուորոշում • 885 թ.օգոստոսի 26 — ԳևորգԳառնեցուկողմիցԱշոտԲագրատունունօծություն • 885-890 թթ.—Աշոտ I Բագրատունուգահակալություն • 885–1045 թթ. — ՀայաստանիԲագրատունյացկենտրոնականթագավորություն • 890–914 թթ. — Սմբատ I Բագրատունուգահակալություն • 893 թ. — բարեկամության և առևտրականնորպայմանագիրԼևոնԻմաստասերիհետ • 894 թ. — ՍաջյանամիրայիզորքերիպարտությունըԴողսիճակատամարտում • 908–1021 թթ. — Վասպուրականիթագավորություն • 914–928 թթ. — Աշոտ II Երկաթիգահակալություն • 921 թ. — ԱրաբներիպարտությունըՍևանիճակատամարտում (Ծովամարտ) • 922 թ. — ԱշոտԵրկաթիճանաչվելըՀայաստանիշահնշահ • 928–953 թթ. — ԱբասԲագրատունուգահակալություն • 948 թ. — ԿաթողիկոսականաթոռիտեղափոխումըԱղթամարիցԱրգինայիվանք • 953–977 թթ. — Աշոտ III Ողորմածիգահակալությունը

5. Համեմատել Աշոտ Առաջինի և Սմբատ Առաջինի ներքին , արտաքին քաղաքականությունը: • Ճնշեց Վանանդի իշխանների ապստամբությունը: • Կարս կենտրոնով, միացրեց իր պետությանը։ • Աշոտի գերիշխանությունն ընդունեցին նաև • Մանազկերտի, Արճեշի, Բերկրիի և այլ  շրջանների արաբական ամիրայությունները։ • Սանձահարեց Վրաստանը և Աղվանքը ասպատակող հյուսիսկովկասյան լեռնականները: • ԱմրապնդվեցինԱշոտԲագրատունուբարեկամական կապերը վրացիների ու աղվանների հետ: • Կարսըվերակառուցվեց և դարձավհայոցՍպարապետներինստավայրը։ • ԻրազդեցություննամրապնդեցՍյունյաց և Արծրունյացիշխաններիվրա։ • Նորկալվածքներտվեցթուլացածիշխաններին։ • Երկիրըդարձրեցամուր և միավորված: • 892թ. գրավեց արաբների վերջին հենակետը՝ Դվինը: • Ձերբակալեց արաբ ամիրաներին ևուղարկեց Կոստանդնուպոլիս: • Հայաստանի սահմաններն արևելքում ընդլայնվեցին։ • Օգնեց վրացիներին և Վրաստանից դուրս վտարեց արաբներին։ • Բարեկամության և առևտրական պայմանագիր կնքեց Բյուզանդիայի հետ: • 894 թ. Արագածոտն գավառի Դողս գյուղում հայոց զորքերը Սաջյան ամիրային հաղթում են և արաբներին վտարում Հայաստանից։ • Ավարտեց հայկական հողերի միավորման գործը: • Թագավորությանը միացրեց Տայք, Տարոն,Աղձնիք, Բարձր Հայք նահանգները, Գուգարքի Ջավախք գավառը:

6. Թվարկիր  Բագրատունյաց Հայաստանիանկախությանվերականգնմանհամարնպաստավորպայմանները • Արաբական խալիֆայությաւնն անկում • Անկայունդրությունպետության կենտրոնում • Ժողովրդական ազատագրական ապստամբություններ • Գահակալական կռիվներ

7. ՀայկականանկախպետականությանվերականգնմաններքիննախադրյալներըՀայկականանկախպետականությանվերականգնմաններքիննախադրյալները • Հայ իշխանների տնտեսությանամրապնդում • Երկրի տնտեսությանզարգացում • Գյուղատնտեսությանըև արհեստագործությանվերելք • Հայ նախարարների ռազմականապես զորեղացում • Հայժողովրդիհամախմբվածություն

8. Բագրատունիներիխորհրդանիշները- ընտրելճիշտպատասխանը

9. Ժամանակագրություն • 855-ԱշոտԲագրատունին` Հայոցիշխան և սպարապետ • 862-ԱշոտԲագրատունուճանաչվելըՀայոցիշխանացիշխան • 869-ԶաքարիաՁագեցունախաձեռնությամբհայիշխաններիժողովիհրավիրումըՁագավանում. ԱշոտԲագրատունութագավորհռչակելուորոշում • 876-Բարսեղ I հատուկպատվիրակությունուղարկեցդաշինքկնքելԱշոտԲագրատունումոտ։ • 885-Խալիֆըթագ է ուղարկումԱշոտԲագրատունունև նրան ճանաչումհայոց թագավոր։ • 885-օգոստոսի 26-ԳևորգԳառնեցուկողմիցԱշոտԲագրատունունօծություն • 885-890-Աշոտ I Բագրատունուգահակալություն • 890-914-Սմբատ I Բագրատունուգահակալություն • 892-ՍմբատըգրավեցՀայաստանումարաբներիվերջինհենակետը՝Դվինը,ձերբակալեցարաբմիրաներինև շղթայակապուղարկեցԿոստանդնուպոլիս • 893-Բարեկամության և առևտրականնորպայմանագիրԼևոնԻմաստասերիհետ • 894-ՍաջյանամիրայիզորքերիպարտությունըԴողսիճակատամարտում • 908-Յուսուֆըթագ ուղարկեցդժգոհԳագիկԱրծրունունև նրանճանաչեցՀայաստանիթագավոր։

10. ՀասկացություններիբացատրությունՏեղանուններիբացահայտումՀասկացություններիբացատրությունՏեղանուններիբացահայտում • Խալիֆ-Արաբների ամիրապետի տիտղոս • Ամիրա-  Արաբական իշխանության կողմից նշանակված կուսակալ կամ կառավարիչ որևէ նահանգի, երբեմն նույնիսկ անկախ իշխան: • Արաբ ոստիկան- Արմինիա վարչամիավորիկառավարիչ • Աթոռանիստ- վայր, որտեղ հաստատված է առաջնորդական աթոռը • Կապույտ Բերդ-  գտնվում է Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Երասխաձոր (Արշարունիք) գավառում, համանուն լեռան վրա։ Արաբական տիրապետության ժամանակ Կապույտը պատկանում էր Բագրատունիներին։ Արաբզորքերի դեմ 914 թվականին Ձկնավաճառի ճակատամարտում պարտվելով, Սմբատ Ա Բագրատունի թագավորը ամրացել էր անառիկ Կապույտում։ • Նախճավանի Երնջակ բերդ- բերդ, ամրոց, գյուղ, ավան, քաղաք Մեծ Հայքի Սյունիք աշխարհի Երնջակի գավառում, Արաքսի ձախակոմյան վտակ Երնջակ գետի աջ ափին, գրեթե հարթավայրում վեր խոյացած մի ապառաժոտ ժայռի վրա։ 913 թվականին Ատրպատականի արաբական Էմիրր Յուսուֆը եկել պաշարել է Երնջակը և  երկար պաշարման հետևանքով հաջողվում է գրավել բերդը:

11. Եզրակացություն ԱշոԲագրատունուօգնությամբՀայաստանըդուրսեկավԽալիֆայությանլծից և կարողացավվերականգնելիրանկախությունն: ՀայաստանիսահմաններըշարունակեցինընդլայնվելՍմբատ I օրոք:

12. Ամփոփում/ հինգ նախադասությամբ ամփոփել / • 885 թ. ԱշոտԲագրատունինհիմքդրեցԲագրատունիներիթագավորությանը: Երկրիինչպեսներսում, այնպեսէլդրսումստեղծվելէինբարենպաստպայմաններՀայաստանիանկախութուննվերականգնելուհամար: ՆրաօրոքվերականքնվեցՀայաստանիանկախությունը և վերջնականապեսդուրսեկանԽալիֆայությանլծից: Նրամահիցհետոգահբարձրացավնրաորդի՝ Սմբատ Ա: ՆաընդլայնեցՀայաստանիսահմաններն. արևելքումհասանԱտրպատական, արևմուտքում՝ Եփրատ, հյուսիսում՝ Վրաստան, հարավում՝ Տավրոսիլեռները։