1. ਕਾਲ ਦਾ ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਕਕਸਮਾਂ

2. ਕਾਲ ਦਾ ਅਰਥ, ਪਕਰਭਾਸਾਂ: • ਕਾਲ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ –“ਸਮਾਂ“ ਪਕਰਭਾਸਾਂ:- ਕਕਕਰਆ ਦਾ ਉਹ ਰੂ਩, ਕਿਸ ਤੋਂ ਕਕਸੇ ਕੰਮ ਦੇ ਵਾ਩ਰਨ ਦਾ ਬ੉ਧ ਹ੉ਵੇ, ਉਸ ਨੂ ੰ ਕਾਲ ਕਕਹਾ ਿਾਂਦਾ ਹੈ | ਕਜਵੇ:- i ਉਹ ਩ੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ii. ਉਹ ਩ੜ੍ੇਗਾ | ਇਨ ਹ ਾਂ ਵਾਕਾਂ ਕਵਚਹੈ, ਸੀ, ਗਾ, ਕਾਲ-ਸਚੂਕ ਹਨ।

3. ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਕਕਸਮਾਂ • ਕਾਲ ਕਤੰਨ ਤਰਹਾਂ ਦੇ ਹ ੰਦੇ ਹਨ: 1. ਵਰਤਮਾਨ-ਕਾਲ (Present Tense) ਹੈ, ਹਨ, ਹਾਂ) 2. ਭੂਤਕਾਲ (Past Tense) (ਸੀ, ਸਨ, ਸਾਂ) 3. ਭਕਵਿੱਖਤ-ਕਾਲ (Future Tense) (ਗਾ, ਗੀ, ਗੇ) (ਿਾਵਾਂਗਾ)

4. 1. ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ (ਵਰਤਮਾਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ’ ਚੱਲ ਕਰਹਾ ਸਮਾਂ) • ਪਕਰਭਾਸਾਂ:-ਕਿਸ ਰੂ਩ ਤੋਂ ਇਹ ਩ਤਾ ਲ ਿੱ ਗੇ ਕਕ ਕੰਮ ਚਿੱਲ ਰਹੇ ਸਮੇ ਕਵਚ ਹ੉ ਕਰਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂ ੰ ਵਰਤਮਾਨਕਾਲ ਕਕਹਾ ਿਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਿਹੇ ਵਾਕਾਂ ਕਵਚ ਹੈ, ਹਨ, ਹਾਂ, ਕਕਕਰਆਵਾਂ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ: ਕਜਵੇ:- i. ਰਾਮ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ii. ਦਲੀ਩ ਩ਾਠ ਩ੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। iii . ਰਾਿੂ ਗੀਤ ਗਾ ਕਰਹਾ ਹੈ। iv ਕੀ ਤ ਸੀ ਩ਾਠ ਕਰ ਰਹੇ ਹ੉?

5. ਵਰਤਮਾਨ - ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਛੇ ਕਕਸਮਾਂ ਹਨ 1. ਸਧਾਰਨ ਿਾਂ ਅਕਨਸਕਚਤ ਵਰਤਮਾਨ 2. ਚਾਲੂ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ 3. ਩ੂਰਨ-ਵਰਤਮਾਨ-ਕਾਲ 4. ਩ੂਰਨ-ਚਾਲੂ-ਵਰਤਮਾਨ-ਕਾਲ 4. ਩ੂਰਨ-ਚਾਲੂ-ਵਰਤਮਾਨ-ਕਾਲ 6. ਹ ਕਮੀ ਵਰਤਮਾਨ-ਕਾਲ

6. 2. ਭੂਤਕਾਲ ( ਭੂਤਕਾਲ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ਬੀਤ ਚ ੱਕਕਆ ਸਮਾਂ) ਪਕਰਭਾਸਾਂ:-ਵਾਕ ਕਵਚ ਕਕਕਰਆ ਦੇ ਕਿਸ ਰੂ਩ ਤੋਂ ਇਹ ਩ਤਾ ਲ ਿੱ ਗੇ ਕਕ ਕੰਮ ਬੀਤ ਚ ਿੱਕੇ ਸਮੇਂ ਕਵਚ ਵਾ਩ਰ ਕਗਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂ ੰ ਭੂਤਕਾਲ ਕਕਹਾ ਿਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਜਹੇ ਵਾਕਾਂ ਕਵਚ ਸੀ, ਸਨ, ਸਾਂ ਕਕਕਰਆਵਾਂ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਵੇ :- i. ਰਾਿੂ ਖੇਡਦਾ ਸੀ। ii. ਅਸੀ ਩ੜ੍ਹਦੇ ਸਾਂ। iii. ਰਾਿੂ ਨ ੇ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਸੀ। iv. ਅਸੀਂ ਉਸਨੂ ੰ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਸਾਂ।

7. ਭੂਤਕਾਲ ਦੀਆਂ 5 ਹ੉ਰ ਕਕਸਮਾਂ ਹਨ 1. ਸਧਾਰਨ ਿਾਂ ਅਕਨਸਕਚਤ ਭੂਤਕਾਲ 2 ਚਾਲੂ-ਭੂਤਕਾਲ 3. ਩ੂਰਨ-ਭੂਤਕਾਲ 4. ਩ੂਰਨ-ਚਾਲੂ-ਭੂਤਕਾਲ 5. ਸ਼ਰਤੀ-ਭੂਤਕਾਲ

8. 3. ਭਕਵੱਖਤ ਕਾਲ ( ਭਕਵੱਖਤ ਕਾਲ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ।) ਪਕਰਭਾਸਾਂ:-ਵਾਕ ਕਵਚ ਕਕਕਰਆ ਦੇ ਕਿਸ ਰੂ਩ ਤੋਂ ਇਹ ਩ਤਾ ਲ ਿੱ ਗੇ ਕਕ ਕੰਮ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇ ਕਵਚ ਹ੉ਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਉਨ ਹ ਾਂ ਵਾਕਾਂ ਨੂ ੰ ਭਕਵਿੱਖਤ ਕਾਲ ਕਕਹਾ ਿਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਿਹੇ ਵਾਕਾਂਗਾ, ਗੂ, ਗੀ,ਗੀਆਂ ਕਕਕਰਆਵਾਂ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ: ਕਿਵੇ:- (ਉ) ਰਾਿੂ ਗੀਤ ਗਾਏਗਾ। (ਅ) ਤ ਸੀ ਖਾਣਾ ਖਾਓਗੇ।

9. ਭਕਵੱਖਤ-ਕਾਲ ਦੀਆਂ 5 ਹ੉ਰ ਕਕਸਮਾਂ ਹਨ 1. ਸਧਾਰਨ ਿਾਂ ਅਕਨਸਕਚਤ ਭਕਵਿੱਖਤ ਕਾਲ 2 ਚਾਲੂ-ਭਕਵਿੱਖਤ ਕਾਲ 3. ਩ੂਰਨ-ਭਕਵਿੱਖਤ ਕਾਲ 4. ਩ੂਰਨ-ਚਾਲੂ-ਭਕਵਿੱਖਤ ਕਾਲ 5. ਸ਼ਰਤੀ-ਭਕਵਿੱਖਤ ਕਾਲ

10. ਧੰਨਵਾਦ