ภาควิชาประวัติศาสตร์

1. โลกเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โลกเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ 415151 SOUTHEAST ASIAN WORLD ภาษา วรรณกรรม และโลกทัศน์ของชาวอุษาคเนย์ ผศ.ดร.ชุลีพร วิรุณหะ คณะอักษรศาสตร์ ภาควิชาประวัติศาสตร์

2. จุดมุ่งหมายในการศึกษาจุดมุ่งหมายในการศึกษา • 1. ทำความรู้จักภาษาของประเทศเพื่อนบ้าน • 2. พิจารณาความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับวัฒนธรรม • 3. ทำความรู้จักลักษณะและพัฒนาการของงานเขียน • ของประเทศต่างๆ • 4. พิจารณาการสื่อโลกทัศน์ของผู้คนที่สะท้อนจากงานเขียน

3. ประเด็นที่ศึกษา • 1. ภาษาของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ • 2.วรรณกรรมของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ • 3.โลกทัศน์ของคนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

4. หัวข้อที่ 1 ภาษาของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ • 1.1 รากภาษา • ออสโตร - เอเชียติก ( มอญ เขมร ) • ออสโตรนีเซีย (มลายู กลุ่มเกาะอินโดนีเซีย จาม) • ทิเบอร์โต - เบอร์มัน (พม่า) • สิโน -ทิเบอร์โต / ไต (ไทย ลาว ไทยใหญ่ )

5. 1.2 ภาษาที่ปรากฏในปัจจุบัน • ภาษาคำโดด เช่น ภาษาไทย • ภาษาคำติดต่อ มีคำประกอบเป็นรูปอื่น แต่คำเดิม • ปรากฏ เช่น ภาษามลายู ajar to teach belajar study mengajar to teach pelajar student pengajaran teaching pelajaran studying, lesson • ภาษาถิ่น (dialect)

6. 1.3 ภาษาเป็นสื่อของวัฒนธรรม และการศึกษาเกี่ยวกับภาษา • สามารถชี้ให้เห็นกระบวนการถ่ายทอดวัฒนธรรม และการ • ปรับเปลี่ยนไปสู่วัฒนธรรมท้องถิ่น (ที่ได้ศึกษาในหัวข้อที่แล้ว) • เช่น • ตัวเขียน: เห็นอิทธิพลของอินเดีย อาหรับ และยุโรป • อักษรไทย • อินเดียเหนือ ขอมโบราณ อักษรพ่อขุนรามฯ • มอญโบราณ • อินเดียใต้ (ทมิฬ) นครศรีธรรมราช

7. อักษรชวา มลายูดั้งเดิม (ยะวี) ใช้ตัวอักษรอาระบิค • อักษรชวา มลายูปัจจุบัน ใช้ตัวอักษรโรมัน • อักษรเวียดนามดั้งเดิม ใช้ตัวอักษรจีน • อักษรเวียดนามปัจจุบัน(quoc ngu ) ใช้ตัวอักษรโรมัน • ภาษาพูด : เห็นการถ่ายทอด ยืมคำ ปรับคำ ได้ชัดเจน

8. 1.4 ภาษาสื่อถึงความคิดหรือวิธีคิด หรือความรู้สึกที่เป็น • วัฒนธรรมของชุมชน ซึ่งบางครั้ง “ แปลไม่ได้ ” ตัวอย่าง ดอกเบี้ย (ภาษาอาหรับ riba - usury) เกรงใจ ไม่เป็นไร สนุก seranok ความคิดเกี่ยวกับ “หน้า” sembah salam kaseh (kasih) 1.5 ภาษากับความเป็นชาติ - ภาษาแห่งชาติ

9. 1.5 ภาษากับความเป็นชาติ -ภาษาแห่งชาติ • รัฐจารีต - ภาษาเป็นเรื่องของชุมชน • รัฐชาติ - ภาษาเป็น “เอกลักษณ์” เป็นเรื่องของ “เอกภาพ” • ชาตินิยมอินโดนีเซียวางอยู่บน Bahasa Indonesia • เวียดนามกับอักษร quoc ngu • ไทย -พม่า กับภาษาของชนกลุ่มน้อย ชาวจีน • มาเลเซีย “ ภาษาเป็นประเด็นสำคัญทางการเมือง” • สิงคโปร์กับการสร้าง “ สังคมนานาภาษา”

10. หัวข้อที่ 2 วรรณกรรมเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ • 2.1 ประเภทของวรรณกรรมในยุคจารีต • ร้อยกรอง ในอดีตเป็นสื่อที่สำคัญกว่าร้อยแก้ว ในการสื่อ • ความคิดเชิงวรรณกรรม และสะท้อนอารมณ์ • พม่า - mawgun / pyo/ yadu / yagan • เวียดนาม - ca dao (folk poem) • มลายู - puntun, syair • ชวา - kakawin • ฟิลิปปินส์ - awit (คล้าย opera)

11. ร้อยแก้ว • ศิลาจารึก วรรณกรรมศาสนา กฏหมาย • นิทาน ตำนานปรัมปรา เทพนิยาย เช่น ทะนนไชย • พระรถ-เมรี • นิทานปันหยี นิทานกระจง ฮังตัวห์ • พงศาวดาร ตำนานรัฐ เช่น • Hman-nan Yazawin Daw Gyi • Dai Viet Su Ky • Negarakertagama, Pararaton, Babad Tanah Jawi • Sejarah Melayu • Hikayat Patani

12. 2.1 ประเพณีบอกเล่ามีความสำคัญในการสร้างสรรค์ • วรรณกรรมของภูมิภาคนี้ • 2.2 การเปลี่ยนแปลงในแนวทางการเขียนวรรณกรรมหลัง • คริสต์ศตวรรษที่19 เริ่มมีอิทธิพลตะวันตกชัดเจน • มีการเขียนอัตชีวประวัตินวนิยาย ที่เริ่มสมจริง • และบทความ

13. หัวข้อที่ 3 โลกทัศน์ของคนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ งานเขียนสามารถสะท้อนความคิด วิธีที่ผู้คนมองโลก มองตัวเอง แสดงรากเหง้าทางวัฒนธรรม ยกตัวอย่างเช่น ชาวตะวันตกมักจะมองว่า คนในภูมิภาคนี้ ไม่มี “sense of history” คือ ไม่มีจิตสำนึกทางประวัติศาสตร์ โดยตัดสินจากงานเขียน แต่สิ่งที่ต้องคำนึงคือ

14. โลกทัศน์ต่างกัน เช่นการมองอนาคตเป็นเส้นตรง • กับเป็นวัฏจักร • จุดมุ่งหมายในการเขียนต่างกัน เช่น ต้องการให้ความเป็น • จริงกับต้องการแสดงสิทธิชอบธรรมของกษัตริย์ • นำไปใช้ต่างกัน เช่น เขียนเพื่ออ่าน กับ เล่าเพื่อให้ฟัง

15. ตัวอย่างงานที่ศึกษาโลกทัศน์ของคนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ตัวอย่างงานที่ศึกษาโลกทัศน์ของคนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ จากวรรณกรรม เช่น หนังสือ • ปรานี วงษ์เทศ “สำนึกเกี่ยวกับเผ่าพันธุ์ของชาวอุษาคเนย์” • สังคมและวัฒนธรรมในอุษาคเนย์ 2539 • กล่าวถึงตำนานสร้างโลกและตำนานอื่นๆในภูมิภาคนี้ซึ่ง • อธิบายความเป็นพี่น้องของกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ แสดงถึงการ • ติดต่อสัมพันธ์ การอพยพและพบปะกันซึ่งเป็นลักษณะเด่น • ของคนในภูมิภาคนี้

16. กัญญรัตน์ เวชชศาสตร์ ศรีธนญชัยในอุษาคเนย์2541 • กล่าวถึงความนิยมซึ่งสอดคล้องกันของชาติต่างๆบนพื้นทวีป • เกี่ยวกับนิทานคนเจ้าปัญญาแบบฉลาดแกมโกง ซึ่งนอกจากจะ • เป็นมุขตลกแล้วยังแทรกการเสียดสีระเบียบแบบแผน และผู้มี • อำนาจได้ดีอีกด้วย (ในบริเวณท้องน้ำจะเป็นนิทานกระจง)

17. บทความ • ชุลีพร วิรุณหะ “ โลกทัศน์ของชาวมลายูจากงานเขียน • ราชสำนัก” กล่าวถึงแนวคิดที่สะท้อนจากงานเขียนซึ่ง • ประกอบด้วย • ความเหนือจริง(melodramatic) เหมาะกับการเล่า • สำนึกเกี่ยวกับกาลเวลามี 2 ยุค คือยุคทองกับยุคมืด • แนวคิดเกี่ยวกับอำนาจ ความภักดี การทรยศ • การแยกเขา - แยกเรา

18. จากที่ศึกษาทั้งหมดในบทนี้ แสดงให้เห็นว่า เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีภาษาและวรรณกรรมที่หลากหลายทั้งที่มาจากพื้นฐานของท้องถิ่นเอง และที่ได้รับอิทธิพลวัฒนธรรมจากภายนอก การศึกษาถึงภาษาและ วรรณกรรมจึงสามารถสื่อถึงวัฒนธรรม ความคิด ความเข้าใจของคน ในภูมิภาคนี้ได้

19. มาทบทวนบทเรียนกันดีกว่ามาทบทวนบทเรียนกันดีกว่า

20. 1. การศึกษาเกี่ยวกับภาษาชี้ให้เห็นกระบวนการถ่ายทอดวัฒนธรรม ได้อย่างไรบ้าง 2. ทำไมคนอินโดนีเซียและคนมาเลเซียในปัจจุบันจึงสามารถสื่อสาร ได้ด้วยภาษาเดียวกัน 3. อะไรคือลักษณะสำคัญของวรรณกรรมจารีตในเอเชียตะวันออก เฉียงใต้ . .

21. 4. อะไรบ้างที่เป็นจุดมุ่งหมายในการเขียนพงศาวดารหรือตำนาน รัฐในอดีต 5. พงศาวดาร ตำนานหรืองานเขียนที่บ่งบอกประวัติศาสตร์ของ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้มักจะถูกมองว่าปะปนไปด้วยเรื่องเหนือ จริง สิ่งเหล่านี้แสดงว่าคนในภูมิภาคนี้ไม่มีสำนึกทางประวัติ ศาสตร์ใช่หรือไม่

22. ภาพที่1 แผนที่แสดงกลุ่มรากภาษา 5 กลุ่ม และภาษาหลักของคนเอเชีย ตะวันออกเฉียงใต้ ในปัจจุบัน

23. ภาพที่ 2 ตัวอักษรพม่าซึ่งดัดแปลงมาจากตัวอักษรอินเดีย ส่วนภาษาพม่านั้น มีรากภาษาในกลุ่ม Sino - Tibetan

24. ภาพที่3 ตัวอย่างภาษาเขมร ซึ่งดัดแปลงรูปแบบตัวอักษรมาจากภาษาอินเดีย

25. ภาพที่4 ตัวอย่างตัวเขียนของภาษาบูกีส์ ซึ่งเป็นภาษาดั้งเดิมของชนเผ่าบูกีส์ ที่ตั้งหลักแหล่งอยู่บนเกาะสุลาเวสี ในประเทศอินโดนีเซีย

26. ภาพที่ 5 ตัวอักษรดั้งเดิมชวา ซึ่งแสดงอิทธิพลของอินเดีย ปัจจุบันประชาชน ของประเทศ อินโดนีเซียรวมทั้งชาวชวาด้วย ใช้ภาษาราชการร่วมกัน เป็นภาษาที่คล้ายคลึงกับ ภาษามลายูและเขียนด้วยตัวอักษรโรมัน ภาษาดั้งเดิมจึงไม่มีการใช้อีกต่อไป

27. ภาพที่ 6 หน้าปกหนังสือเรื่อง “เรื่องของอับดุลเลาะห์” (Hikeyat Abdullah) ตีพิมพ์ ในปีค.ศ.1849 ใช้ตัวอักษรอาหรับในการเขียนภาษามลายู

28. ภาพที่7 ภาพวาดเทวดา หรือ”ผีนัต”(nat) ของพม่าที่สำคัญ 2 องค์ คือ นัตแห่งภูเขาป๊อปปา ในชาติเดิมเป็นพี่น้องซึ่งร่วมกันตายในกองไฟ

29. ภาพที่8 Ma Nai Lay หรือ “หนูน้อยหงอยเหงา” ในตำนานนัตแห่งภูเขาป๊อปปา เป็นลูกของมินมหาคีรีที่เกิดกับนางนาค หนูน้อยตายตามพ่อแม่ ชาวพม่า เชื่อว่า วิญญาณหนูน้อยจะช่วยดูแลและมาเล่นเป็นเพื่อนเด็กทารก ผู้คนจะ ไหว้สังเวยด้วยข้าวกับไข่ต้ม และเสื้อผ้าเด็กตัวเล็กๆ

30. ภาพที่9 สาวช่างฟ้อนของพม่านุ่งผ้าที่มีลวดลายบนชายผ้าที่เรียกว่า “ ตา” มีตำนาน เล่าขานว่า เกิดจากการแก้แคนของเจ้าหญิงพม่าที่ต้องตกเป็นมเหสีของศัตรู จึงหาทางทำลายพลังของกษัตริย์ซึ่งมีตาวิเศษที่หน้าผาก โดยเอารูปตามาเย็บ เป็นชายผ้านุ่ง ทำให้มนต์ขลังเสื่อมไป

31. ภาพที่11 ภาพจิตรกรรมฝาผนังจากวัดสุทัศน์เทพวราราม เกี่ยวกับอดีตพุทธตาม คัมภีร์พุทธวงศ์ แสดงพระโพธิสัตว์ในสมัยต่างๆ เป็นเรื่องราวของกษัตริย์ แห่งจินตประเทศที่สามารถรบชนะกษัตริย์ทั้งปวงในโลก ภายหลังออกบวช และเป็นพระปัจเจกโพธิสัตว์

32. ภาพที่10 ภาพจิตรกรรมฝาผนังโดย Luigi Sabatelli (1772 -1850) ที่ Pitti Palace กรุงฟลอเรนส์ อิตาลี แสดงเหล่าทวยเทพของชาวกรีกบนเขาโอเล็มปัส โดยมี ซุส (Zeus) เป็นประธาน

33. แหล่งที่มาของภาพ ภาพที่ 1 T.R. Leinbach and R.Vlack,Southeast Asia :Diversity and Development. (New Jersey : Practice Hall),2000 P.58 ภาพที่ 6 Sarnic Hayes Hoyt , old Malaca,(Knala Lumpin : Oxford University Press) 1996 ,plate 11. ภาพที่7 Khin Myo Chit , A Wonderland of Burmese Legend , (Bangkok : The Tamarind Press) , 1984 p. 112-113 ภาพที่8 Khin Myo Chit , A Wonderland of Burmese Legend , (Bangkok : The Tamarind Press) , 1984 p. 114

34. ภาพที่9 Khin Myo Chit , A Wonderland of Burmese Legend , (Bangkok : The Tamarind Press) , 1984 p. 65 ภาพที่ 10 Katharini Papastamtis , Gods and Heroes in Greek Mythodology , (Forence :Bonechi) , 1993 ,p.4 -5 ภาพที่ 11 น.ณ. ปากน้ำ , วัดสุทัศเทพวราราม , (กรุงเทพฯ : เมืองโบราณ ) , 2539 , หน้า 43 (ภาพขยาย) และหน้า 102 (ภาพไกล)

35. โลกทัศน์ชาวนาเวียดนาม (1) Giau ban cho, klo ban con คนรวยขายหมา คนจนขายลูก Nha giau ngay an ba bua , nha kho do lua ba lan คนรวยกิน 3 มื้อ คนจนมื้อเดียวต้ม 3 ครั้ง Da giau thi lai giau them, da kho lai kho ca dem lan ngay คนรวยยิ่งรวยขึ้น คนจนยิ่งจนทั้งวันทั้งคืน Giau ruong do , no ruong thue คนรวยมีที่ดินให้เช่า คนจนเช่าที่ดินคนรวย

36. โลกทัศน์ชาวนาเวียดนาม (2) Hay lau thi doi , hay noi thi no คนทำหิว คนพูดอิ่ม Cua vao guan nhu than vao lo สมบัติเข้าตัวขุนนางดั่งถ่านเข้าเตาไฟ Chua do ong nghe , da de hang tong ยังไม่ทันที่จะรู้ว่าได้ปริญญาเอก คนในหมู่บ้านก็ตกใจกลัวปริญญาเอกเสียแล้ว (Vu Ngod Plan , 1978 , pp. 455 , 456, 460 461)

37. คำที่มาจากภาษาอื่น เตียง ตู้ ภาษาจีน ไข้หวัด ไข้วัสส(บาลี -สันสกฤต) ดอกรัก อรก(บาลี - สันสกฤต) จังงัง te rjangan ตกตะลึง กระจิดริด kecil kechik กุญแจ kunchi เจียระไน chanai (ลับของมีคม) ซะงัด sangat(มาก) ระยำ rejaman

38. คำที่มาจากภาษาอื่นในภาษาไทยคำที่มาจากภาษาอื่นในภาษาไทย ล่อนจ้อน lanchan (ภาษามลายูที่มาจากโปรตุเกส อักเสบ azab อาจาด achar กะละมัง kalamang (โปรตุเกส) สบู่ sapu- sabun ตลาด ปสาน ยี่สาน pasar bazaar จารบี เปอร์เซีย แป๊ป pipe กัดฟันมัน ,น้ำมะเน็ด, มัคสิน , หมอฟ้าลั่น ,นายแร้งกิน ท้าวทองกีบม้า, ฝาสุภเรศ ,อะวันพรมมะ สันตาดิสันตา ม้าต