Zihin haritasi teknigi mind map

1. Zihin haritasi teknigi (mind map) I�erik Beynimiz Zihin haritasi nedir? Tarih�esi �zellikleri B�l�mleri Kullanim alanlari Kullanimi Avantaj ve dezavantajlari Somut �rnekler ve uygulamalar Degerlendirme 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 1

2. M�him olan zek� degil, onu neyin y�nlendirdigidir (Dosto) Kapali Kutumuz: Beynimiz �Beyin, insan v�cudunun %2 si agirliginda olmasina ragmen, geriye kalan %98�i y�netiyor. Fakat, �ogumuz kafamizin nasil �alistigi �zerine fazla kafa yormuyoruz!� 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 2 Beyin ger�ekleri, basarili bir egitimin insanin �ncelikle kendi zihinsel yapisini tanimasi ve etkin bir sekilde kullanmasina bagli oldugunu a�ik�a g�stermektedir (Wood, 2003). �zellikle �grenmenin ger�eklesmesi i�in beynin isleyisi �nemli bir yer tutmaktadir. ��nk� insan beyni, yaratilis itibariyle, belli bir �grenme modu ile y�kl�d�r. Asil olan; kisilerde farklilik g�steren bu �grenme modunun farkina varilmasi ve nasil kullanilacaginin �grenilmesidir. Bunun i�in birey bilissel beyin yapisinin ve �grenme sistematiginin farkina varmis olmalidir. Bu anlamda beyin; birlestiren, koordine tepki etkinliklerini idare eden ve farkli duyu organlarindan gelen uyaricilari alip onlari organizmal tepkiler haline getiren hayati bir merkezdir. �zellikle beyin korteksi ve dissal sinir akimlarina olan ve ilgili merkezlere ileten talamus ve hipotalamus hayatin ve �grenmenin devamliligini saglayan biyolojik ana unsurlardir (�ztabag, 1983,83). Bu agsi yapilar, h�creler arasinda baglantiyi saglayarak uyaniklik durumunu yaratirlar. Dis �evreden ya da t�m beyin merkezlerinden gelen uyaranlarla uyaniklik i�in gerekli sinirsel g�c� saglarlar (K�knel, 1989,46). �zellikle beynin orta kisminda yer alan hipokamp bellegin merkezi durumundadir. Hipokamp b�lgesi bilgilerin kalici bellege ge�ip ge�emeyecegine karar veren merkezdir. Bu b�lgede, sinapslar (n�ron denen sinir h�crelerinin birbiri ile haberlestigi noktalar) y�ksek frekansli elektrik sinyalleri ile uyarilinca sinaptik baglantilari g��lendirmekte ve �esitli �grenme kanallari ile bize ulasan veriler onlara verdigimiz �nem derecesine g�re kaydolmaktadir. Ilgilenmedigimiz ve anlamli hale getirip pekistiremedigimiz veriler ise d�s�k frekansli elektrik sinyalleri seklindedir. Bu sinyallerle zayif sinaptik baglar olusmakta ve beyin korteksine (hardisk) kayit islemi yani �grenme ger�eklesmemektedir (�ztabag, 1983,79, Andreasen, 2003,67, Ornstein, 2001,74, �orak,Beyin ger�ekleri, basarili bir egitimin insanin �ncelikle kendi zihinsel yapisini tanimasi ve etkin bir sekilde kullanmasina bagli oldugunu a�ik�a g�stermektedir (Wood, 2003). �zellikle �grenmenin ger�eklesmesi i�in beynin isleyisi �nemli bir yer tutmaktadir. ��nk� insan beyni, yaratilis itibariyle, belli bir �grenme modu ile y�kl�d�r. Asil olan; kisilerde farklilik g�steren bu �grenme modunun farkina varilmasi ve nasil kullanilacaginin �grenilmesidir. Bunun i�in birey bilissel beyin yapisinin ve �grenme sistematiginin farkina varmis olmalidir. Bu anlamda beyin; birlestiren, koordine tepki etkinliklerini idare eden ve farkli duyu organlarindan gelen uyaricilari alip onlari organizmal tepkiler haline getiren hayati bir merkezdir. �zellikle beyin korteksi ve dissal sinir akimlarina olan ve ilgili merkezlere ileten talamus ve hipotalamus hayatin ve �grenmenin devamliligini saglayan biyolojik ana unsurlardir (�ztabag, 1983,83). Bu agsi yapilar, h�creler arasinda baglantiyi saglayarak uyaniklik durumunu yaratirlar. Dis �evreden ya da t�m beyin merkezlerinden gelen uyaranlarla uyaniklik i�in gerekli sinirsel g�c� saglarlar (K�knel, 1989,46). �zellikle beynin orta kisminda yer alan hipokamp bellegin merkezi durumundadir. Hipokamp b�lgesi bilgilerin kalici bellege ge�ip ge�emeyecegine karar veren merkezdir. Bu b�lgede, sinapslar (n�ron denen sinir h�crelerinin birbiri ile haberlestigi noktalar) y�ksek frekansli elektrik sinyalleri ile uyarilinca sinaptik baglantilari g��lendirmekte ve �esitli �grenme kanallari ile bize ulasan veriler onlara verdigimiz �nem derecesine g�re kaydolmaktadir. Ilgilenmedigimiz ve anlamli hale getirip pekistiremedigimiz veriler ise d�s�k frekansli elektrik sinyalleri seklindedir. Bu sinyallerle zayif sinaptik baglar olusmakta ve beyin korteksine (hardisk) kayit islemi yani �grenme ger�eklesmemektedir (�ztabag, 1983,79, Andreasen, 2003,67, Ornstein, 2001,74, �orak,

3. Beynin Fonksiyonlari Bir�ok test sonucunda, beynin sol lobunun, konusma, matematiksel islemler, diziler, sayilar ve analiz gibi konularda �ok �st�n oldugu, mantikli ve dogrusal �alistigi tespit edildi. Arastirma sonu�lari beynin sag lobunda da, ritim, hayal kurma, renkler, boyut, hacim, m�zik gibi fonksiyonlarin icra edildigini ortaya koymaktadir. Beynin sol tarafi bilgiyi mantikli ve dogrusal olarak islemekte, sag lob ise artistik tarafi olusturmakta, detaydan �ok resmin b�t�n�yle ilgilenmekte ve bilgiyi sekil ve hayal g�c�yle islemektedir.  09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 3 duygular ve hayallerin etkisinde oldugu ve fotografik, yani b�t�nsel �grendigi ortaya �ikti. Bu y�zden bilgiyi sira ile isleyen sol lobun aksine sag lobun �grenmede �ok daha hizli ve etkili oldugu anlasildi.. Ayrica, insanin mucitlik ve �retkenlik kismi sag lob fonksiyonlari arasinda yer almaktadir. Sadece sol lobu gelismis olan ve bu lobu iyi kullanan insanlarin �retken d�s�nebilmesi i�in sag loblarini da gelistirmeleri gerekmektedir. �grendikleri konular ve form�llerden yeni seyler �retebilmeleri i�in beynin sag lobunu da isin i�ine katmalari gerekmektedir. Beynin her iki lobu birbirini tamamlayan fonksiyonlara sahiptir. Her iki lob arasinda yogun sinir lifinden olusan �korpus kallosum� ag demeti bulunur. Bu ag, beynin sag ve sol lobu arasinda s�rekli bilgi alisverisinin yapilmasini saglayan bir k�pr�d�r. duygular ve hayallerin etkisinde oldugu ve fotografik, yani b�t�nsel �grendigi ortaya �ikti. Bu y�zden bilgiyi sira ile isleyen sol lobun aksine sag lobun �grenmede �ok daha hizli ve etkili oldugu anlasildi.. Ayrica, insanin mucitlik ve �retkenlik kismi sag lob fonksiyonlari arasinda yer almaktadir. Sadece sol lobu gelismis olan ve bu lobu iyi kullanan insanlarin �retken d�s�nebilmesi i�in sag loblarini da gelistirmeleri gerekmektedir. �grendikleri konular ve form�llerden yeni seyler �retebilmeleri i�in beynin sag lobunu da isin i�ine katmalari gerekmektedir.

4. Sag beyin yaraticiligi, duygusalligi, seslere ve renklere, hayal g�c�ne, sezgilere ve soyut algilamalara daha yatkin �alisirken; sol beyin mantikli, sistematik ve analitik d�s�nmeye, yazi ve sayilara, �l�me degerlendirme ve elestirmeye daha yatkin olarak �alismaktadir.  09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 4

5. Beyinlerinin bir yarisini digerine g�re daha iyi kullanan kisiler, isleri ve iliskileri bu boyutta �alisan yarik�re'nin yeteneklerine ihtiya� duyduklarinda zorlanirlar ve basarisiz olurlar. Beyninin sag lobu ameliyatla alinmis bir insanda neler g�zlenir? Iste olacaklardan bazilari: V�cudunun sol tarafini kullanamayacaktir. Konusmaya, cosku, hayal, heyecan veren sag loba sahip olmadigindan robottan �ikmis�asina d�z konusmaktadir. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 5

6. Matematik hesaplamalari ameliyat �ncesinden hi�bir farki yokmus�asina aynen yapacak, mantikli ve dogru cevaplar verecektir. Hayal ve sezgisel g�c�n� tamamen kaybetmistir. Evinden komsuya gezmeye �iktiginda, evler arasindaki mekan iliskisini kuramayacak, evine geri d�nemeyecektir. ��nk� boyut, hacim ve yerlesim yetenegini kaybetmistir. Basit bir aleti par�alara b�lseniz, bir araya getirme�b�t�nlestirme isini de beceremeyecektir. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 6

7. K���k par�alara bakarak resmin taninmasi beynin sag lobunun uzmanligi arasindadir. Kendisini ziyaret eden ve haline g�zyasi d�ken yakinlarinin bu haline bir anlam veremez. Sag lobu saglamken �ok sevdigi m�zik kasetindeki melodilere hi� ilgi g�stermedigini ve hatta hatirlamadigini g�receksiniz. Ameliyat �ncesi �ok samimi oldugu bir arkadasinin bir resmini g�sterseniz hatirlamasi m�mk�n degildir. ��nk� sol lobun, tek basina sekilleri ve resimleri hatirlayabilmesi imkansizdir. �R�ya g�r�yor musunuz, hayal ediyor musunuz?' sorunuza size hi� ilgisiz cevaplar verecek ya da �O da ne demek?' diyecekti 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 7

8. Egitimle ilgili toplumda yayginlasan �arpici ifadeler de aslinda �zellikleri yeni anlasilan beyin ger�eklerinin somutlastirilmis ifadeleri olmaktadir. Mesela �Siradan �gretmen anlatir; iyi �gretmen a�iklar; yetenekli �gretmen yapar ve g�sterir, b�y�k �gretmen ilham kaynagi olur� bunlardan birisidir. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 8

9. Yetenekli ve b�y�k �gretmen, insanlarin sag lobuna hitap etmektedir. Yetenekli �gretmen, yaparak, yasayarak �greten, deneyen, d�s�nd�ren, sorgulayan, ger�ek hayati okula getiren �gretmendir. Ayrica b�y�k �gretmen, sag lobun etkisinde olan insanin duygusal ve ruhsal zekasina da hitap eder, s�ylediklerini yasar, usta��irak iliskisine dayanan �grenme eylemine m�racaat eder. Anadolu liseleri sinavlari ve �niversiteye hazirlayacagiz diye egitim, tamamen ezberci ve tekrara dayanan sol beyin agirlikli bir �grenim y�ntemine d�n�st�r�lm�st�r. Bu durum bir �grenim ya da �grenme degil, sadece kisilere verilen bilgilerin bellege kayit edilmesidir. Bu kayitlar ise inanilmaz bir hizla bellekten silinmektedir (ya da �grenciler bu kayitlara ulasamamaktadir). 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 9

10. Zihin haritasi nedir? Tony Buzan tarafindan gelistirilmis olan, beyni b�t�n kapasitesiyle kullanmayi hedefleyen g��l� bir grafik tekniktir (Buzan ve Buzan, 1996) Zihin Haritasi, fikirlerin kagida aktarilmasi i�in gelistirilmis olan bir sistemdir ve hemen her alanda kullanilabilir. Hizmet i�i egitimlerde bu teknigin kullanildigi ve etkili oldugu �ok sayida �alisma vardir. Egitim alaninda da zihin Haritasi yaygin olarak kullanilmis ve bu uygulamalardan olumlu sonu�lar alinmistir (Carr, 1997; Daudelin, 1996; Margulies, 1991). Zihin haritasi teknigiyle, hem �gretmenler hem de �grenciler d�s�nme becerilerini gelistirebilir ve yaraticiliklarini daha �zg�r bir sekilde kullanabilirler. Uygulama s�reci olduk�a basit olan bu teknik, �zel bir �grenme g��l�g� olmayan, okuma yazma bilen her yastan, herkese �gretilebilir. � 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 10

11. Egitim sistemlerinin �grencileri ezbere kosarak yaratici zekalarini gelistirmelerini engelledigini belirten Buzan, bu nedenle 5 yasindaki bir �ocugun yaratici zekasinin y�zde 90'nini kullanirken ayni oranin yetiskinlerde y�zde 10'lara d�st�g�n� a�ikladi. Gelistirdigi Mind Maps teknigi ile kisilerin daha yaratici olup, hafizalarini daha kolay kullandiklarini belirten Buzan, kitabinin 50 �lkede basildigini ve i�indeki tekniklerin 3 g�nl�k seminerlerle British Airways'den IBM'e kadar bir�ok kurumda uygulamaya konuldugunu s�ylemektedir. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 11

12. Buzan, Mind Maps sistemini s�yle anlatir: 'Mind Maps aklin g�c�n� arttirmaya y�nelik grafiksel bir teknik. Okullarda m�fredatlar hep ezber �zerine kurulu ve yaraticiligi engelliyor. Not tutma aliskanliklarimiz bile yukaridan asagiya linear dogrultuda. Mind Maps'in ilk kurali se�tiginiz bir konuyu kagidin ortasina yazip, etrafina onunla baglantili temalari renkli kalemlerle koymaktir. B�ylece ortaya �ok y�nl� bir kompozisyon �ikar. Sistem, kelime, g�r�nt�, sayi, mantik, beceri, ritim, renk ve uzaysal becerilerin t�m�n� ayni anda kullanmayi �gretir. Diyelim ki bir reklam ajansiniz var ve bir markaya y�nelik yeni bir konsept olusturmak istiyorsunuz. O zaman sirketin logosunu alip kagidin ortasina yazar, ardindan o markanin �agristirdigi, baglantili oldugu t�m degerleri etrafina koyarsiniz. Bunu uyguladik�a konseptlerin �ogalacagini g�receksiniz. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 12

13. Dikkat edilmesi gereken nokta Mind Maps'in gruplar halinde degil tek olarak yapilmasidir, o zaman yaraticilik daha da artar. Zihin haritalama,dahilerin not alma y�ntemlerinden esinlenen Tony buzan tarafindan ortaya konmus, fikir �reten ve d�zenleyen beyni bir b�t�n olarak �alistiran not tutma metodudur. Zihin haritalama bilginin beynimiz ile uyum i�inde �grenilmesini saglayan bir metotdur 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 13

14. Merkezi bir konu etrafinda olusturulmus birbirine g�rsel baglar ile bagli diyagrama zihin haritasi diyoruz. Bu diyagramin �ok net kurallari olmamakla birlikte, serbest formatta ve zihin a�ici g�rsel etmenlere yer verir. Isin arka planinda aslinda psikoloji ve �grenme bilimine ait izler tasir. Idrak, zihin aglari ve beynin �grenme prensipleri �zerine kurulmus basit ilkeleri vardir. Insan zihninin �alisma yapisina uygun, akilda kalici y�ntem ve teknikleri kullanarak zihnimizin d�s�nme aninda ger�eklestirdigi haritalama sistemi esas alinmistir. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 14

15. Ni�in zihin haritasina ihtiya� var? Hizli degisim ? 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 15

16. Tarih�esi Zihin Haritasi teknigi, temelini 1970� li yillarda Dr. Roger Sperry ve arkadaslarinin beyinle ilgili �alismalarindan almaktadir. Sperry ve arkadaslari �alismalarinda serebral korteksin iki yarik�resinin birbirinden farkli sekilde islev g�rd�klerini kesfetmislerdir. Insanlarin b�y�k� �ogunlugunda, beynin sag yarik�resi, s�zel olmayan aktivitelerde daha etkin konumdadir: m�zik dinlemek, resim yapmak, hayal kurmak, y�zleri tanimak, ritim hatirlamak, renk kullanmak, vb.� gibi. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 16

17. Sol yarik�re ise, dil kullanimini i�eren faaliyetlerde, yazi yazmada, matematiksel problemlerin ��z�m� gibi akademik faaliyetlerde daha etkindir. Geleneksel egitim sistemi, daha �ok beynin sol yarik�resi ile ilgili etkinlikleri temel almakta, bu durum da diger yarik�renin daha az kullanimina neden olmaktadir. Tony Buzan, Sperry ve arkadaslarinin �alismalarindan hareketle, Zihin Haritasi teknigini gelistirmistir. Buzan� in sistemi, sag ve sol yarik�relerin isleyis s�re�lerini birlikte ele almayi ve b�t�nlestirmeyi temel almaktadir (Margulies, 1991). Zihin Haritasi teknigi kullanilirken, kisi fikirleri kayit etmede sadece kelimeleri degil, sembolleri de kullanir. B�ylece, kelime ve sembollerin birlikte kullanimi beynin her iki yarik�resini de faaliyete ge�irir. ���� 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 17

18. 1960�li yillarda Ingiliz psikolog Tony Buzan, �niversitede aktarilan ders materyalini geleneksel y�ntemlerle �alismanin bir hayli karmasik ve yeterince verimli olmayan bir is oldugunu d�s�nd�. Buzan�a g�re �grenciler anahtar s�zc�klerden, resimlerden ve grafiklerden faydalanarak; beynin her iki yarisinin yeteneklerini ayni anda kullanarak ayni malzemeyi �ok daha kolayca �grenebilir, akillarinda tutabilir ve arkadaslarina, hocalarina anlatabilirlerdi. Karmasik ve detayli bilgi yiginlarini sinirli bir alanda ve akilda kolayca kalacak sekilde g�stermek �zere �alismalarina baslayan Buzan, 1960�li yillarin sonuna dogru "Mind Map" yani "Zihin Haritasi" denen bir bilgi temsil y�ntemi gelistirdi. Yazdigi kitaplarla "Mind Mapping" (Zihin Haritalama) y�ntemini d�nyaya tanitan Buzan pek �ok kisinin isini kolaylastiracak temel bir sistem oturttu. Temelde yaptigi sey geleneksel y�ntemleri yaratici zihne dayatmaktan vazge�ip insan zihninin isleyisini ortama yansitmakti.  09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 18

19. Bu gelismeden bir s�re sonra, 1975 yilinda, bilissel psikoloji dalinda ve insan zihninde kavramlarin ne sekilde baglantili oldugu konusunda �alisan iki bilim adami, A.M. Collins ve E.F. Loftus "A Spreading Activation Theory of Semantic Processing" baslikli �nemli makalelerinde bir t�r semantik model �nerdiler. Bu modele g�re insan "kirmizi" gibi bir kavrami d�s�n�r d�s�nmez zihninde bu kavramla en yakin iliskili kavramlar canlaniyor ve sonra bu ikincil kavramlar "kirmizi" ile daha uzaktan iliskili kavramlarin tetiklenmesine yol a�iyordu. Bu modele g�re insan zihni �ok kisa s�rede bir kavramdan yola �ikarak y�zlercesine ulasabiliyor ve yaraticilik sergileyebiliyordu. ��Yapilan arastirmalar, zihin haritasi tekniginin kullaniminin d�s�nme becerilerini gelistirdigine isaret etmektedir.  09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 19

20. �zetle Zihin Haritalama" nedir? Kisaca: Bilgiyi organize etmek i�in bir grafik y�ntemdir. Beyin firtinasini depolamak i�in bir ara�tir. Problem ��z�m�nde yaraticilik imkani saglayan bir d�s�nme seklidir. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 20

21. �zellikleri Bir s�zc�k ya da fikri d�s�nd�g�n�zde , beyniniz, bu merkezi kavramdan fiskiran iliskili s�zc�k ve d�s�ncelere ulasir. Ve tabii , bu d�s�ncelerle de baglantilandirilabilecek binlerce baska d�s�nce vardir. S�re�, ilk fikirden baslayip disariya yayilarak sonsuza dek devam eder. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 21

22. Bug�n bilgi �aginda Zihin haritalari , size pek �ok y�nden yardimci olabilir. Geleneksel not alma teknigi beynin s�zc�k, liste �izgi kullanma gibi az sayida becerisinden ve belli oranda yararlanir. Bu teknikte �ogunlukla tek renk ( genellikle mavi, siyah ya da gri, kirmiziyi ) kullanilir. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 22

23. Zihin haritalari bir not alma ve yaratici d�s�nme teknigidir. Notlarinizi daha yaratici bi�imlerde almanizi, daha kolay hatirlamanizi ve �zerinde �alistiginiz konuyu net bir sekilde anlamaniza yardimci olur. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 23

24. Bu teknik beynin bilgiyi algilama ve saklama bi�imine en uygun y�ntemdir. Zihin haritalari size beyninizde saklanan bilgilerin bir g�rsel resmini yaratir. Bu y�ntemle beyniniz bilgileri daha kolay hafizada tutmanin yaninda kolay bir sekilde kagida aktarmaniza yardimci olur. Bu teknik diger �alisma tekniklerinden tamamen farkli, yaratici d�s�nceyi ortaya �ikartan ve kisiye zaman kazandiran bir y�ntemdir. Zihin haritalari �ok yeni bir teknik degildir. Yazilim gelistirme ve sistem analizi yapan kisilerin kullandigi karar agaci bu teknigin t�rlerinde birisidir. Bu teknigin g�n�m�zde kullanildigi hale gelmesini, diger bir deyimle yeniden kesfi Tony Buzan tarafindan yapilmistir. Bir �ok kisi bu teknigi �grendikten sonra ders �alisma, ders planlama, problem ��zme, �zet �ikartma, konusma hazirlama gibi bir �ok konuda �ok daha basarili olduklarini belirtmislerdir. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 24

25. Bu teknikle �ok rahat bir sekilde dilediginiz gibi renkler, sekiller, �izimler, semboller kullanabilirsiniz. Is haritasinin ana konusu sayfanin tam ortasinda yer alir. Sizinde bildiginiz gibi Leonardo da Vinci gibi bir �ok kisi not alirken renkler, sekiller, ok isaretleri gibi �izimler kullanirlardi. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 25

26. Zihin haritalari , s�zc�klerin yani sira renk , boyut ve g�rsel imge i�erirler. Beyaz kagitlara ve bir d�zine kadar renkli kalemle , farkli renklerde isaretleme kalemleri kullanilarak �izilmeleri uygun olur. Zihin haritalari �nin , geleneksel �izgisel not alma y�ntemine g�re pek �ok avantajlari vardir.- Zaman kazandirir � sadece ana s�zc�klerle imgeleri not alir ve okursunuz.- �nemli konular �zerinde yogunlasmanizi saglar. - Beyninizi ve sasirtici yaraticilik g��lerinizi uyandirir. - Hatirlama g�c�n�z� arttirir. Zihin haritalari statik ya da kisitlayici degildir, sonradan ek veya d�zeltme yapilabilir. En �nemli nokta is haritasi yapmaya baslamadan �nce �nyargilarinizi bir kenara atmanizdir. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 26

27. Dolayisiyla Zihin haritalari teknigi beynin t�m zihinsel fonksiyonlarini kapsamaktadir; Beynin hayal g�c� fonksiyonlari Beynin kelimeler, sayilar, listeler, siralamalar,mantik, analiz gibi sol lob fonksiyonlari Beynin renkler,g�rsel sekiller,boyutlar,ritim,b�y�k resmin g�r�lmesi,3 boyut kavrami gibi sag lob fonksiyonlaridir. Hafizanin iliskisel fonksiyonlari 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 27

28. B�l�mleri Zihin Haritasi iki temel b�l�mden olusur: �retme ve d�zenleme.Ilk b�l�m olan �retmede, adimlar su sekilde siralanir: �Temel konu ve bu konunun sembol� yatay olarak kullanilan kagidin tam ortasina �ok b�y�k olmayacak sekilde yazilir ve �izilir ve dikkati bu noktaya �ekmek i�in kalin �izgilerle belirginlestirilir;�Temel konuyla ilgili akla gelen her t�rl� d�s�nce, bu temelden �ikan oklar (kollar) araciligiyla sekle eklenir. Ancak bu s�re�te uyulmasi gereken bazi kurallar vardir:  09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 28

29. Anahtar kelimelerin kullanimi: d�s�ncenin sadece bir tek kelime ile ifade edilebilmesine �zen g�sterilmelidir. Bu sekilde d�s�ncelerin temel elemanlara indirgenmesi hedeflenmistir.Her kelimeye bir sembol eslik etmelidir: zihin haritasinda kullanilan her kelime mutlaka bir sembolle iliskilendirilmelidir, ancak bu sekilde beynin her iki yarik�resi de aktif olabilir. Soyut kavramlarin bile sembolle ifade edilmeye �alisilmasina �zen g�sterilmelidir. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 29

30. Renklerin kullanimina �zen g�sterilmelidir. Renk kullanimi hem dikkat �ekilmek istenen noktalarin vurgulanmasinda, hem de sembollerin daha etkin sekilde �iziminde yardimci bir unsurdur.Dikkat �ekilmek istenen noktalar daha kalin �izgilerle belirginlestirilmeli, ana ve yan dallar net olarak ayristirilmalidir.Her dalda sadece bir tek kelime ve sembol� bulunmalidir. Bu d�s�nceden �ikan yeni d�s�nceler ise ayri dallarla �ikarilirlar. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 30

31. �Temel konuya eklenen dallara, alt dallar eklenerek zihin haritasi gelistirilir. Bu kisimlarda da yukarida belirtilen kurallarin kullanilmasi gereklidir.�Eger eklenen d�s�nceler yenilerini getiriyorsa bu islemlere zihin haritasi tamamlanincaya kadar devam edilir. Ikinci b�l�m olan d�zenleme, �retme b�l�m�n�n sona ermesiyle baslamaktadir. B�t�n d�s�nceler aktarildiktan sonra, zihin haritasi incelenerek eger gerekli g�r�l�rse eklemeler veya d�zeltmeler yapilir. Bu d�zeltmeler bazen haritanin yeniden yapilmasini gerektirebilir. Bu asamanin tamamlanmasiyla zihin haritasi son halini almis olur. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 31

32. Zihin Haritalari Hangi Ama�lar I�in Uygulanabilir? Not tutmak i�in Dil �grenmek i�in Anlamak i�in �grenmek i�in Plan yapmak i�in Sunum tasarimi i�in Yaratici problem ��zmek i�in Konusma hazirlamak i�in Hedefleri belirlemek i�in Zaman y�netiminde ..................vb 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 32

33. Kullanim alanlari Zihin Haritasi teknigi, yasamin hemen her alaninda, d�s�nmeyi gerektiren her konuda kullanilabilir. Bu alanlardan baslicalari su sekilde �zetlenebilir: g�nl�k, haftalik, aylik,� vb. planlarin yapilmasinda; not tutmada; bir projeyle ilgili strateji belirlemede; kitap, konu, makale, vb. �zetlerinde; konu anlatimlarina giriste veya sonu�ta; sunumlarda; beyin firtinasi yaparken; ders �alisirken; vb. pek �ok alanda.. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 33

34. Bu y�ntemi baska nerelerde kullanabilirsiniz? Beyninizin karmasik ve/veya yaratici s�re�lerle is g�� yapmak zorunda kaldigi, karmasik bilgiyi kolayca erisilebilir kilmanin elzem oldugu hemen her yerde zihin haritalarindan faydalanmak m�mk�nd�r 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 34

35. Somut olarak birka� �rnek vermek gerekirse: Bilgi Tabani Olusturmak: Herhangi bir konuda ana temayi belirleyip bunun alt konularini ve bunlarla ilgili detaylari not etmek. Proje Haritasi: Bir proje ile ilgili alt projelerin haritasi. Bir bakista projenin ana hatlarini g�rebilmek. Detaylar i�inde bogulmamak ama gerektiginde bunlara kolayca erisebilmek.Makale Planlama: �Bu yaziyi yazmadan �nce FreeMind zihin haritalama yazilimi ile kabataslak bir zihin haritasi olusturdum. Web baglantilarini, aklima gelen fikirleri, konu ile ilgili kaynaklardan derledigim kisa kisa notlari harita �zerinde gruplandirip detaylandirdim. Haritalama isi bittiginde yazinin da %99�u bitmis, plan kafamda gayet g��l� ve g�rsel sekilde canlanmisti bile.� 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 35

36. Sunum Planlama/Ger�eklestirme: Bu konunun basini hatirlayin. Konu i�erikleri nasil zihin haritasi ile ger�eklestirilmisti ve bu uzunca bir s�re sonra dahi hatirlanacaktir.Yazilim Belgeleme: Bir yazilim projesinin kavramsal haritasi, islevleri bir zihin haritasi olarak ger�eklestirilebilir. Ortaya �ikan g�r�nt� ana islevleri g�sterir, bunlarla ilgili detaylar yavas yavas belirir. Hatirlayalim: Hem ormani, hem aga�lari ayni anda g�rme, detaylarda bogulmama ve istendiginde detaylarla ilgili verilere ulasabilme. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 36

37. Okullardaki kullanim alani Zihin Haritasi tekniginin okullarda kullanilmasinin, �grencilerin hem d�s�nme becerilerini hem de yaraticiliklarini gelistirmesi a�isindan etkili ve verimli oldugu d�s�n�lmektedir. �grencilerin bu konuyla ilgili �alisma �rnekleri, teknigi kullanmayi b�y�k �l��de �grendiklerini g�sterir niteliktedir. ���Beyin Firtinasi� tekniginin �gretilmesi ve sinifta uygulanmasinin, zihin haritasi tekniginin �gretiminden �nce yapilmasi �nerilmektedir. Bu sekilde, �grenciler zihin haritasinin �retim b�l�m�nde yer alan d�s�ncelerinin serbest�e ifadesi kismina daha a�ik olmaktadir. ��� 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 37

38. �Zihin haritasi tekniginin ilk�gretim d�zeyinde �gretmenler tarafindan kullanim alanlari ise baslica su sekillerde olabilir: �nite veya konuya giriste, konunun bir b�t�n olarak sunulmasinda; �nite sonunda, konunun �zetlenmesinde; belirli g�n veya haftalarda, hem konularin a�iklanmasinda, hem de plan yapilmasinda; �grencilerin bireysel veya okul etkinlikleriyle ilgili planlar yapmalarinda; �grencilerin kendileriyle ilgili farkindalik kazanmalarinda; �gretmenlerin �gretim etkinligini degerlendirmelerinde; g�ncel bir konunun detayli incelenmesinde; hikaye, �yk�, kitap, vb. �zetlerinde. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 38

39. Kullanim sekli Zihin Haritasi tekniginin kullaniminda iki temel malzemeye gereksinim vardir: �izgisiz , en az A4 boyutunda kagit (eger m�mk�nse A3 boyutunda kagit tercih edilmelidir). Kagit, yatay olarak kullanilmalidir. Renkli kalemler (m�mk�nse �ok sayida renkte ve farkli kalinliklarda ke�eli kalemler) � 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 39

40. Gerekli malzemenin temin edilmesinden sonra zihin haritasinin konusu se�ilir. Eger konu bilgi aktarimi ise, �ncelikle konuyla ilgili verilerin toplanmasi, bu bilgilerin incelenmesi gereklidir (�rnegin bir hikaye, �yk�, kitap, vb. �zeti ise �ncelikle okunmasi gereklidir). Eger konu bir plan veya proje t�r� etkinlik ise, harita �iziminde �beyin firtinasi� teknigi kullanilmalidir. Bu nedenle beyin firtinasi tekniginin zihin haritasindan �nce ele alinmasi gereklidir. Eger bu yapilamiyorsa, zihin haritasini yaparken d�s�ncelerin tamamen serbest birakilmasina ve akla gelen her t�rl� d�s�ncenin kaydina �zen g�sterilmesine dikkat edilmelidir. � 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 40

41. Bir �rnek Kagidin tam ortasina, merkeze, �zerinde d�s�nd�g�n�z kavrami, konuyu ya da problemi �zetleyen ve en fazla bir iki s�zc�kle ifade edilebilen bir sey yazin. Bunu bir �ember ya da elips i�ine alin. Sonra bu konu ile ilgili akliniza ilk gelen kavramlari yine benzer sekilde anahtar s�zc�klerle merkezden uzaklasarak yazin, bunlarin da etrafini �izin ve kalin �izgilerle merkeze baglayin. Anahtar s�zc�kler, resimler ve grafikler kullanmaktan �ekinmeyinkaldigini fark edeceksiniz. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 41

42. . Daha sonra akliniza gelen detaylari biraz daha uzaga yazin ve farkli renkler kullanarak, �izgi kalinliginizi incelterek bunlari da daha �nce olusturmus oldugunuz yan kavramlara baglayin. Fikirleriniz gelistik�e ya da akliniza yepyeni seyler geldik�e zihin haritanizi degistirmekten ve gerekirse yeni bastan �izmekten �ekinmeyin. Birbirinden uzak iki grup arasinda bir iliski oldugunu d�s�nd�g�nde yine renkli bir kalemle bunlar arasinda birer �izgi �izerek baglantiyi vurgulayin.Yukaridaki prensipleri takip ederek olusturacaginiz bir zihin haritasinin k���k bir alanda geleneksel y�ntemlere kiyasla �ok daha fazla bilgi barindirdigini ve kolayca aklinizda 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 42

43. , 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 43

44. ZIHIN HARITASI 1 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 44

45. Saglayacagi Yarar 1. Not tutarken, planlama yaparken ya da bir kitaptan �nemli yerleri not ederken, siradan insanlar gibi sayfalarca kagida ihtiyaciniz olmayacak. ��nk� t�m bunlari tek bir sayfa �zerinde ger�eklestirebileceksiniz. 2. Konulari, kendinize �zg� anahtar kelimeler, simgeler ve resimlerle ifade edeceginiz i�in beyninizin sag ve sol b�l�m�n� birlikte kullaniyor olacaksiniz. 3. Tuttugunuz notlari, yillar sonra da hatirliyor olacaksiniz, hem de b�t�n halinde. (Siradan not tutma y�nteminde, b�t�nl�k saglanamaz ve hatirlama orani �zerinden zaman ge�tik�e azalir) 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 45 Uygulanisi:Ilk asamada, Zihin Haritasi tekniginin temelleri, tarih�esi, kurallari, vb. �grencilere g�rsel malzemeler destegiyle anlatilmaktadir. Bu anlatim s�recinin sonunda basit d�zeyde �izilmis bir� zihin haritasi �rnegi sunularak sinifta a�iklanmaktadir. �grencilerden bir sonraki ders i�in renkli kalemler getirmeleri istenerek bu ders sona erdirilir. �����Ikinci asamada, �grenciler ilk uygulamalarini yapmaktadir. Bu uygulamada, �grencilerin kendi g�ncel yasamlarindan bir olayi, bir sorunu ele almalari istenir. Bu, sik olarak yasanan bir sorun (ulasim, barinma, derse devam, vb.) olabilecegi gibi, g�ncel bir plan (tatil, yilbasi, bayram hazirligi, vb.) da olabilir. �grenciler konu se�iminde �zg�r birakilir. Bu b�l�mdeki temel ama�, �grencilerin teknigi kullanmayi �grenmeleridir. �grenciler bireysel olarak zihin haritalarini hazirlarken, egitimci sorulari yanitlar ve sinif i�inde yapilan zihin haritalarini inceleyerek gerekli d�zeltmeleri yapar. Daha sonra istekli �grenciler kendi yaptiklari zihin haritalarini tahtaya �izerler. Bu zihin haritalarindaki dogru y�nler ve yanlisliklar sinifta tartisilarak gerekli teknik d�zeltmeler yapilir. Bu d�zeltmeler dogrultusunda diger �grenciler de kendi �alismalarinda gerekli ise d�zeltmelerini yaparlar. Egitimci dersin sonunda b�t�n �alismalari �grencilerden alarak, bir sonraki derse �zerlerinde d�zeltmeleri yapilmis olarak getirir ve yanlislarini g�rmeleri i�in �grencilere tekrar dagitir. ��������nc� asamada ise, �grenciler Hayat Bilgisi veya Sosyal Bilgiler kitaplarindan �niteler veya konular se�erler (Trafik, Sagligimiz, 23 Nisan, Akdeniz B�lgesi, vb.). �grenciler konu se�iminde �zg�rd�r ancak egitimci sinifta birbirinden farkli konularin olmasi i�in �grencileri y�nlendirir. Ders s�recinde, bu konular �grenciler tarafindan �zetlenerek zihin haritasina d�n�st�r�l�r. Egitimci bu uygulama sirasinda da sinif i�inde g�zlem yaparak gerekli ise d�zeltmelerde bulunur.Sinifta tartisilarak sonlandirilirUygulanisi:Ilk asamada, Zihin Haritasi tekniginin temelleri, tarih�esi, kurallari, vb. �grencilere g�rsel malzemeler destegiyle anlatilmaktadir. Bu anlatim s�recinin sonunda basit d�zeyde �izilmis bir� zihin haritasi �rnegi sunularak sinifta a�iklanmaktadir. �grencilerden bir sonraki ders i�in renkli kalemler getirmeleri istenerek bu ders sona erdirilir. �����Ikinci asamada, �grenciler ilk uygulamalarini yapmaktadir. Bu uygulamada, �grencilerin kendi g�ncel yasamlarindan bir olayi, bir sorunu ele almalari istenir. Bu, sik olarak yasanan bir sorun (ulasim, barinma, derse devam, vb.) olabilecegi gibi, g�ncel bir plan (tatil, yilbasi, bayram hazirligi, vb.) da olabilir. �grenciler konu se�iminde �zg�r birakilir. Bu b�l�mdeki temel ama�, �grencilerin teknigi kullanmayi �grenmeleridir. �grenciler bireysel olarak zihin haritalarini hazirlarken, egitimci sorulari yanitlar ve sinif i�inde yapilan zihin haritalarini inceleyerek gerekli d�zeltmeleri yapar. Daha sonra istekli �grenciler kendi yaptiklari zihin haritalarini tahtaya �izerler. Bu zihin haritalarindaki dogru y�nler ve yanlisliklar sinifta tartisilarak gerekli teknik d�zeltmeler yapilir. Bu d�zeltmeler dogrultusunda diger �grenciler de kendi �alismalarinda gerekli ise d�zeltmelerini yaparlar. Egitimci dersin sonunda b�t�n �alismalari �grencilerden alarak, bir sonraki derse �zerlerinde d�zeltmeleri yapilmis olarak getirir ve yanlislarini g�rmeleri i�in �grencilere tekrar dagitir. ��������nc� asamada ise, �grenciler Hayat Bilgisi veya Sosyal Bilgiler kitaplarindan �niteler veya konular se�erler (Trafik, Sagligimiz, 23 Nisan, Akdeniz B�lgesi, vb.). �grenciler konu se�iminde �zg�rd�r ancak egitimci sinifta birbirinden farkli konularin olmasi i�in �grencileri y�nlendirir. Ders s�recinde, bu konular �grenciler tarafindan �zetlenerek zihin haritasina d�n�st�r�l�r. Egitimci bu uygulama sirasinda da sinif i�inde g�zlem yaparak gerekli ise d�zeltmelerde bulunur.Sinifta tartisilarak sonlandirilir

46. 4. Hedeflerinizi belirlerken, konular arasinda daha �nce hi� fark etmediginiz iliskileri g�receksiniz. 5. Zamandan kazanacaksiniz. 6. Bu y�ntemi kullanmanin verdigi �zg�veni hissedeceksiniz. Bu y�ntemle �alismaya basladiginizda, zihninizin nasil yapilandigini daha iyi g�recek ve yeni bilgileri beyninizin sag b�l�m�n� de kullanarak kaydetmeyi aliskanlik haline getireceksiniz. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 46

47. 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 47

48. Degerlendirme 1-Dahilerin not alma y�ntemlerinden esinlenen Tony buzan tarafindan ortaya konmus, fikir �reten ve d�zenleyen beyni bir b�t�n olarak �alistiran not tutma metodu hangisidir? 2-Zihin haritalari hangi ama�lar i�in kullanilir? 3-Zihin haritalari nasil kullanilir? 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 48

49. Tesekk�rler RAHMI SEMIZ 09.03.2012 S�G�TL� ILK�GRETIM OKULU 49