Download
slide1 n.
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
CERRAHİDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ Prof. Dr. Cavit ÇÖL Genel Cerrahi Anabilim Dalı PowerPoint Presentation
Download Presentation
CERRAHİDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ Prof. Dr. Cavit ÇÖL Genel Cerrahi Anabilim Dalı

CERRAHİDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ Prof. Dr. Cavit ÇÖL Genel Cerrahi Anabilim Dalı

259 Vues Download Presentation
Télécharger la présentation

CERRAHİDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ Prof. Dr. Cavit ÇÖL Genel Cerrahi Anabilim Dalı

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

  1. CERRAHİDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ Prof. Dr. Cavit ÇÖL Genel Cerrahi Anabilim Dalı

  2. Araştırma Yöntemleri • Gözlemsel Araştırmalar • Tanımlayıcı Araştırmalar • Analitik Araştırmalar • Deneysel Araştırmalar • Tanıyla ilgili • Tedaviyle ilgili • Klinik deneysel araştırmalar • Metodolojik Araştırmalar • Geçerlilik-Güvenilirlik • Sistematik Review – Metaanaliz • Araştırma çeşitleri: Retrospektif, araştırmalar,-prospektif araştırmalar, Klinik araştırmalar, laboratuar araştırmaları, saha araştırmaları, topluma dayalı araştırmalar, hayvan araştırmaları, ilaç araştırmaları vb…

  3. Araştırma Yöntemleri Gözlemsel Araştırmalar • Tanımlayıcı Araştırmalar • Vaka takdimleri, • Vaka serileri, • Klinik uygulama raporları • Analitik çalışmalar • Kesitsel Araştırmalar • Vaka-kontrol çalışmaları

  4. Araştırma Yöntemleri Deneysel Araştırmalar • Koruyucu önlemlerle ilgili DA • Tedaviyle ilgili DA ya da • Klinik deneysel araştırmalar • Randomize kontrollü klinik çalışmalar • Kontrollü olmayan / Randomize olmayan klinik çalışmalar

  5. Araştırma Yöntemleri Metodolojik Araştırmalar • Geçerlilik-Güvenilirlik araştırmaları • Sistematik Review’lar – Meta analizler

  6. Geçerlilik (Validite)Hastaları test (+), Sağlamları test (–) olarak belirleme Hassasiyet; a / a + c Seçicilik; d / b + d

  7. Testin geçerliliği • Hasta ve sağlam kişileri doğru ayırabilme Hastalık ( + ) → test ( + ) Hastalık ( - ) → test ( - ) • Hassasiyet (Duyarlılık): Tüm vakalar içinde testin bulduğu gerçek pozitiflerin oranı • Seçicilik: Tüm sağlamlar içerisinde testin bulduğu gerçek negatiflerin oranı

  8. Testin Geçerliliği Hassasiyet: % 96 Seçicilik: % 50 PPD: 96/346=0.27 (%27) NPD: 250/254=0.98 (%98)

  9. Likelihood ratio(Olabilirlik oranı) “Test’in hastaları yakalama gücü, sağlamlara hasta deme gücünden kaç kat fazla” Testin pozitif olabilirlik oranı: (positive likelihood ratio) + LR = Duyarlılık / 1 – Seçicilik +LR=0.96/0.50=1.92 “Hasta kişilerde negatif sonuç verme olasılığı gerçek negatifleri bulma olasılığına göre kaç kat fazla” Testin negatif olabilirlik oranı (negative likelihood ratio) • LR = 1 - Duyarlılık / Seçicilik • LR=96/50=1.92

  10. Doğruluk oranı Tüm test sonuçları içinde tüm doğru sonuçların (GP ve GN) oranı a + d / a + b + c + d

  11. Prediktif değerler • Pozitif prediktif değer: Test sonucu pozitif çıkanlar arasında gerçek pozitiflerin oranı = a / ( a + b ) • Negatif prediktif değer: Test sonucu negatif olanlar içerisinde gerçek negatiflerin oranı = d / ( c + d )

  12. Duyarlılığı Yüksek Test; • Hastalığın yayılma riski varsa, • Hastalık ciddi ise ve kesin tedavisi varsa, • Kesin testlerin maliyeti yüksek değilse, • Bir üst basamaktaki sağlık kuruluşunda anormal yüklenmeye neden olmayacaksa tercih edilir.

  13. Seçiciliği Yüksek Test • Erken tanının fazla yarar getirmediği, • Kesin tanı için pahalı ve invaziv tekniklerin gerektiği, • Kuşkulu hastalık durumunun kişiyi sarsacağı hastalıklarda tercih edilir.

  14. Güvenilirlik – Tutarlılık (Reliability) • Bir incelemenin aynı kişilerde - aynı koşullarda yeniden yapıldığında aynı sonucu vermesi • Varyasyonun derecesi metodolojik araştırmalarla ölçülür (Tutarlılık araştırmaları)

  15. Testin güvenilirliği • Tekrarlayan uygulamalarda testin aynı sonucu verebilmesi • Biyolojik varyasyon • Metoda bağlı • Gözlemci içi varyasyon • Gözlemciler arası varyasyon

  16. Gözlem ve ölçümler arasında tutarlılığı – güvenilirliği arttırmak için yapılması gerekenler: • Araç - gereç bozuk olmamalı, • Gözlemcilerin eğitim ve ön denemeleri yapılmalı, • Sınır noktaları iyi belirlenmeli, • Test sonuçlarında kategorizasyon fazla sayıda olmalı.

  17. Bir araştırmanın eleştirel değerlendirmesi • Klinik Epidemiyoloji, İstatistik bilgisi gerekir. • Öncelikle hangi tip çalışma kullanıldığı değerlendirilir • Sistematik Derlemeler, Meta Analizler ve Randomize Kontrollü Klinik Araştırmalar…

  18. Eleştirel değerlendirmeTedavi araştırmaları için Klinik deneylerin kalitesi değerlendirilirken; • Deney düzeni ile ilgili özellikler • Açıkça belirlenmiş uygunluk kriterleri olmalı • Eksik veriler minimal olmalı • İzlem: Belirlenmiş çıktıların oluşması için ve tedavi-kontrol arasındaki farkları belirlemek için yeterli süre izlenmiş mi? • Kontrol grubu var mı?

  19. Eleştirel değerlendirmeTedavi araştırmaları için • Randomizasyon yapılmış mı? (Randomize çalışmalar, Non-randomize çalışmalar) • Deney grupları • Paralel gruplar (Rasgele iki veya daha fazla gruba ayırma) • Eşleştirme (Ağırlık, cins, yaş gibi faktörler yönünden eşleştirdikten sonra randomizasyonla ayırma) • Cross-over; Çapraz uygulama: (Hasta grupları rasgele sırayla her iki müdahaleyide alır. Bu uygulama kişiye bağlı farklılıkları yok eder) • Faktöriyel model (Kombine kullanımın ve ayrı ayrı kullanımın etkisini ölçer)

  20. Eleştirel değerlendirmeTedavi araştırmaları için • Kör çalışma kullanılmış mı?(Bias’ı azaltır), Tek, Çift, Üçlü kör. • Sonuç değişken (End point) belirlenmiş mi? Müdahalenin etkisini belirlemede kullanılan değişkendir. (Örn: Ölüm, Şifa, Kısmi Şifa) • Gruplar eşit şekilde tedavi-takip almış mı? • Tüm kişiler çalışmanın sonuna kadar izlenmiş mi? (Örn:Ağır vakalar ayrıldıysa bias olur.)

  21. Tedavinin etkisini tahminde ne kadar kesinp değeri • p değeri: sonuçlar gerçek mi yoksa şansa bağlı mı • Farkın şansa bağlı olma olasılığı %5 den az • 0.05 istatistik sınır olarak kabul edilir

  22. Kısıtlılıklar • Etik • Bazı vakalarda randomize, plasebo, kontrollü çalışmalar mümkün değildir. • Maliyet • RKÇ pahalıdır ve alınan destekler bazen neyin araştırılacağını etkiler. • Publication Bias (Yayınlanma Bias’ı) • Negatif sonuçların az yayınlanması önemli bir açık • Kanıtlar ilacın beklenenden daha az güvenli olduğunu gösterdiğinde desteğin çekilmesi vb sorunlar

  23. Eleştirel değerlendirmeTanı araştırmaları için • Referans test ile bağımsız ve kör karşılaştırma var mı? • Tanı testi incelenen kişiler pratikte görülen hastalarla benzer mi? • Referans standart, tanı testinin sonuçlarından bağımsız elde edilmiş mi? • Tanı nasıl belirlenecek? (Yüksek duyarlılık – Seçicilik) • Klinikte bu test karşılanabilir mi? vb.

  24. Bilimsel makaleyi değerlendirmeMakale okur-yazarlığı Makalenin Bölümleri • Başlık, Yazar-lar, ünvanı, çalışma yeri vb • Özet Anahtar sözcükler • Giriş-Amaç, • Gereç-Yöntem, • Bulgular, • Tartışma - Sonuç • Teşekkür, • Kaynaklar

  25. Özet • Makalelerin en çok okunan kısmı • Birçok elektronik data-base’da saklanan ve ulaşılabilecek bölüm • Kısa fakat kapsayıcı olmalı • Dergiden dergiye formatı ve uzunluğu değişebilir • Makalenin içeriğini tam olarak yansıtabilmeli • Kaynak, tablo ve resimler içermez

  26. Özet • Çalışmanın amacını ve gerekçesini yansıtabilmeli • Temel gereç ve yöntemleri içermeli (Çalışma grubunun seçimi, kullanılan metod vb) • Temel bulgular ve istatistiksel anlamlılıklar belirtilmeli • Temel sonuçlar – çıkarımlar yer almalı • Çalışmanın yeni ve önemli açılımları vurgulanmalı

  27. Özet Yapılandırılmış özet; • Amaç • Gereç ve Yöntem • Bulgular • Sonuçlar • Anahtar sözcükler (Makalenin temel yönlerini yansıtan3-6 anahtar kelime veya kısa terimler kullanılır.)

  28. Giriş • Çalışmanın altyapısı • Konunun özelliği • Önemi vb • Çalışmayla test edilen hipotezi veya amacı • Temel ve ikincil amaçların net ifadesi • Sadece çok gerekli ve kesin referanslar verilmeli • Girişte çalışmanın sonuçlarından sözedilmez

  29. Gereç-Yöntem • Yer-Zaman • Çalışmanın tipi • Çalışmanın evreni, örneklemi • Çalışmanın hipotezi, bağımlı-bağımsız değişkenleri • Veri kaynakları (anket, kayıtlar vb) • Veri analiz teknikleri • Katılımcıların seçimi ve tanımlanması • Araştırmada kullanılan terim ve kriterlerin tanımları • Araştırmanın veri kaynakları (anket, kayıt, vb...) • Araştırmayı uygulayanlar • Araştırmanın süresi • Araştırma verilerinin düzenlenmesi ve analizi, uygulamada karşılaşılan güçlükler • Teknik bilgiler • İstatistikler

  30. Bulgular • Bulgular genel olarak tablo, gereken durumlarda grafik kullanarak aktarılmalı • Bulgular mantıklı bir sıra içinde yazılmalı • Tablolarda yer alan tüm bilgiler metin içinde aynen tekrarlanmamalı • Sadece önemli olanlar vurgulanmalı

  31. Tartışma • Çalışmada elde edilen bulguların yorumlanması ve literatür bilgileriyle karşılaştırılması yapılmalı • Bulgularda yer alan bilgiler tekrar detaylı bir şekilde aktarılmamalı • Temel bulgular kısaca özetlenmeli • Ortaya çıkan sonuçların nedenleri açıklanmalı • Sonuçlar diğer geçerli çalışmalarla karşılaştırılmalı • Çalışmanın kısıtlılıkları belirtilmeli • İleride yapılacak çalışmalar için önemli sonuçları belirtilmeli

  32. Sonuç Araştırma bulgularına dayanmayan değerlendirme ve sonuçlardan kaçınılmalı, sadece araştırmanın ne getirdiği ve buna dayanılarak ne yapılabileceği kısaca belirtilmeli

  33. Kaynaklar • Dergilerin yazım kurallarına göre düzenlenmeli • Genellikle Vancouver stili kullanılır. • Metin içinde geçiş sırasına göre numaralandırma • Derginin adı Index Medicus’taki kısaltmaya göre yazılır • Abstrakt’ları referans olarak kullanmaktan kaçınmak gerekir • Dergiler, kitaplar, web sayfaları kullanılır

  34. Kaynaklar (Örnek) • Hanagin A, Fontanarosa PB, De Angelis CD. Authorship for research groups. JAMA, 2002;288:3166-8 • Herlyn M, Houghton AN. Biology of melanocytes and melanoma. In:Balch CM, Milton GW, Sober AJ, Soong S. Cutaneous melanoma. 2nd Ed, Philadelphia JB Lippincott Company 1992 • USEPA Method 200.8; Determination of trace elements in water and wastes. Available at: http://www.epa.gov/safewater/certlab • Dinler K. Intraperitoneal melatonin enjeksiyonu ve pinealektominin deneysel akut pankreatitte etkisi. Uzmanlık Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi AD, Bolu - 2010 • WHO Technical Report. Assessment of fracture risk and it’s application to screening for postmenopausal osteoporosis. 1994;843

  35. Tablo ve Şekiller • Verileri aktarmak için tablo, grafik vb kullanılmalı • Tablo ve grafikler basit ve anlaşılabilir olmalı • Tablo ve şekillerde gösterilen ilişkiler açıklanmalı • Metin içinde veriliş sırasına göre numaralandırılmalı • Her bir tabloya kısa ama açıklayıcı bir başlık yazılmalı • Başlıklar tablonun üstünde, grafiklerin ise altında yer almalı

  36. Tablo ve Şekiller • Metin içinde her tablodan mutlaka bahsedilmeli • Bağımlı değişkenler kolonlarda, bağımsız değişkenler satırlarda yer almalı • Toplam ve yüzdeler gösterilmeli • Şekiller profesyonel olarak çizilmiş veya fotoğraflanmış olmalı

  37. Tablo ve Şekiller • Tablo ayrı sayfalara bölünmez, tek bir sayfada olmalı • Satır ve sütunlarda gösterilen değişkenlerin ve alt gruplarının adları – birimleri verilmeli • Satır ve sütun toplamları ile tablonun amacına uygun olan yüzdeler verilmeli • Örnek büyüklüğü az ise çok gözlü tablo yapmaktan kaçınılmalı • Sayılar kesirli ise noktadan sonra aynı sayıda hane kullanılmalı (7.8 - 3.83 gibi olmamalı)

  38. Kısaltmalar • İlk kullanıldığı yerde açık olarak yazılmalı, daha sonraki kullanımlarda kısaltılmış olarak verilmeli • Standart kısaltmalar kullanılmalı (WHO, GGT, BUN, etc)