مسمومیت با جیوه

1. مسمومیت با جیوه By: Firoozeh M,M.D

2. Symbol: Hg Atomic Number: 80 (protons in nucleus) Atomic Weight: 201 جیوهMercury • فلزی سنگین ، نقره‌ای رنگ ، یک یا دو ظرفیتی است که هادی ضعیفی برای گرما اما هادی مناسبی برای الکتریسیته می‌باشد و در دمای اتاق به حالت مایع است و داراي فشار بخار بالا مي باشد. • جیوه براحتی و تقریباً با تمامی فلزات از جمله طلا و نقره آلیاژ می‌سازد (بجز آهن) که به هر کدام از این آلیاژها ملغمه ( amalgam ) می‌گویند. • به سه صورت مورد استفاده قرار می گیرد. : • جیوه عنصری (فلزي) • ترکیبات آلی جیوه • نمک های غير آلي جیوه

3. فرم فلزي جيوه  • كاربردها :  • در ساخت ترمومتر،‌ مخزن فشارسنج • باطري • بعضي از انواع رنگهاي پلاستيکي • fluorescent, neon lamp • آلياژ هاي فلزي، الکترود در برخی انواع الکترولیز • مواجهات شغلي: • فرايند استخراج طلا، نقره و جيوه • سوختن سوختهاي فسيلي ( مواجهات كارگران اپراتور كوره) • توليد و ساخت تجهيزات پزشكي • برخي از صنايع توليدي (باطري ، رنگ ، ...) • دندانپزشكان و تكنسين هاي دندانپزشكي • به آساني تبخير مي شود و نگهداري آن در ظرفهاي درباز موجب غلظت قابل توجه آن در هواي محوطه هايي مي شود که بخوبي تهويه نمي شوند و از طريق استنشاق موجب مسموميت مي گردد. • بيشترين راه مواجهه شغلي استنشاق بخارات جيوه است • ريه ارگان هدف اصلي در طي تماس حاد با بخار جيوه است ، تماس به مدت چند ساعت مي تواند ايجاد التهاب شديد در راههاي تنفسي (برونشيوليت و پنومونيت) کند.

4. فرم غيرآلي جيوه(Inorganic mercury) •  مانند تركيبات نيترات جيوه، كلريد جيوه، ... • كاربردها : • در ساخت رنگ • Tannery, Taxidermy • در صنايع شيميايي براي ساخت تركيبات جيوه و سود سوزآور و كلرين • تركيبات نگهدارنده چوب

5. فرم آلي جيوه (Organic mercury) • مانند تركيبات متيل و دي متيل مركوري، فنيل مركوري، ... • كاربرد : در ساخت حشره كشها ،‌آفت كشها ، مواد ضدعفوني كننده • جيوه از طريق کارخانجات وارد محيط مي شود و ترکيبات جيوه در محيط توسط ميکروارگانيسم هاي آب و خاک به متيل مرکوري تبديل مي شود سپس وارد بدن ماهي و ساير آبزيان مي گردد و نهايتاً توسط انسان مصرف مي شود . • واقعه میناماتای ژاپن : در آبهای آلوده به جیوه ،میکروارگانیسمها آن را به متیل مرکوری که خاصیت تجمعی در بدن آبزیان را دارد تبدیل کردند و مردم در اثر استفاده از آنها به مسمومیت شدید دچار شده و عوارضی مانند اختلالات عصبی شدید، آسیبهای مغزی ، نقص نوزادی و حتی مرگ دیده شد  .

6. (Absorption) جذب • جیوه عنصری (فلزي) و نمک های غير آلي جیوه: • استنشاق مهمترين راه مواجهه شغلي است ( 80 درصد جيوه استنشاقي جذب مي گردد) • جذب پوستي و گوارشي آن ضعيف است. • فقط 0/1 درصد از مواجهه گوارشي جذب مي گردد. • ترکیبات آلی جیوه: • سريعاً از هر سه راه گوارشي، ريوي، پوستي جذب مي گردد. • در زنجيره غذائي انسان تغليظ و حدود 95 درصد از مواجهه گوارشي با آن جذب مي گردد.

7. متابوليسم • جیوه عنصری (فلزي) و نمک های غير آلي جیوه: • سريعاً از خون clear شده و به فرم يون مركوريك (Hg 2+) در مي آيد. • Half-life of the total body burden = 30-60 days • بهترين راه بررسي مواجهه سنجش جيوه در نمونه ادرار (24 ساعته) است.

8. متابوليسم • ترکیبات آلی جیوه: • در خون به درون گلبولهاي قرمز باند مي شود. در بيشتر بافتهاي بدن بخصوص بافت عصبي توزيع مي يابد. • عمدتاً از طريق ترشح در صفرا و از راه گوارشي دفع مي گردد. • Half-life of the total body burden = 70 days • بررسي مواجهه با آن از طريق نمونه خون مي باشد.

9. تظاهرات باليني مسموميت حاد • مواجهه استنشاقي حاد با بخارات جيوه : • التهاب مجاري تنفسي و ريه ها • تب بخار فلزي ( metal fume fever) • علائم: سرفه، تنگي نفس، تب و لرز • التهاب لثه و دهان • التهاب و خشكي پوست (درماتيت تماسي) • مواجهه گوارشي حاد با نمك هاي جيوه: • تحريك و اتهاب دستگاه گوارش • نارسايي كليه

10. تظاهرات باليني مسموميت مزمن ترياد مركورياليسم (Classic mercurialism) ا- سيستم عصبي عدم تعادل، لرزش ، كاهش بينايي - شنوايي - بويايي و چشايي ، از دست دادن حافظه، اختلالات حركتي و مرگ 2- اختلالات حفره دهاني التهاب لثه ها ، دهان و غدد بزاقي، افزايش بزاق 3- نارسائي كليوي

11. پيش گيري از مسموميت (Prevention) • Process substitution, engineering controls • Proper ventilation • good industrial hygiene • worker education • protective equipment

12. Exposure limits • Alkyl compounds TLV: 0.01 mg/m³ • Vapor (all forms except alkyl) TLV: 0.025 mg/m³ • Inorganic compounds TLV: 0.1 mg/m³ BEI: Urine: 35 µg/g cr Blood: 15 µg/lit

13. درمان • قطع مواجهه (Removal from exposure) • اقدامات پزشكي حمايتي از عملكرد ارگان سيستم هاي دچار آسيببخصوص سيستم تنفسي و كليوي • شلاتور تراپي (Chelation)