1. Sam Vandamme 1 BaSW C Actua: Kinderen zonder papieren De terugkeerwoningen voor uitgeprocedeerde gezinnen: een duurzame (politieke) oplossing? Nina Henkens Stafmedewerker Beweging voor Kinderen zonder Papieren VZW

2. Inleiding • Migratiebeleid en mensen –en kinderrechten  blijken onverzoenbaar • Uitgeprocedeerde gezinnen krijgen terugkeerwoning  kindvriendelijk uitwijsbeleid gegarandeerd?

3. Gesloten centra in België • Begin jaren ‘80 • Sterke groei van illegale migratie  ontstaan van gesloten centra voor vreemdelingen • In totaal zes gesloten centra

4. Wie wordt er opgesloten en waarom? • Asielaanvragers • aan de grens • op het grondgebied • in een gesloten centrum • Personen in illegaal verblijf • Vreemdelingen • die een straf hebben uitgezeten • in voorlopige hechtenis • “niet-toegelatenen” • Personen die vallen onder de Dublin-Richtlijn

5. Nationale en internationale kritiek Uit rapporten van NGO’s en verslagen van Europese commissies: • slechte leefomstandigheden in de centra • gebrekkige toegang tot informatie en rechtsbijstand • automatische opsluiting van mensen die zich nog in de asielprocedure bevinden • groepsregime onder vuur • kritiek op medisch personeel en maatschappelijk werkers

6. Kinderen in gesloten centra • ook kinderen moesten verblijven in gesloten centra • centra niet geschikt voor kinderen • geen aparte gezinsvleugel • kinderen blootgesteld aan geweld en promiscuïteit • eet –en slaapritme van kinderen niet gerespecteerd • … • Schending van artikel 3, 6 en 37 van het IVRK

7. Einde opsluiting begeleide en niet-begeleide kinderen zonder papieren • Jammere zaak doch onvermijdelijk volgens Patrick Dewael • Toch onderzoek ingelast • conclusie: kinderen horen er niet thuis en er zijn alternatieven • Met het resultaat werd verder niets gedaan

8. Protest • Kinderrechtencommissaris Ankie Vandekerckhove en kinderpsychiater Peter Adriaenssens vonden dit onaanvaardbaar • acties van steuncomités • Eerste doorbraak  De zaak Tabitha

9. De terugkeerwoningen • Sinds oktober 2008  minderjarigen (en hun ouders) niet meer opgesloten • Oplossing nog steeds vaag • vergelijking met voorbeeldmodel in Zweden

10. Het terugkeermodel in Zweden… • Het Zweedse detentiesysteem • kinderen worden niet opgesloten • casework: individuele begeleiding waarbij alle opties worden overlopen • voldoende informatie over rechten • van bij het begin tot op het einde van de procedure • terugkeer naar land van herkomst  niet enige optie

11. En het terugkeermodel in België… • Casework enkel voor gezinnen die reeds uitgeprocedeerd zijn • in de terugkeerwoning wordt gecoacht • De opties: • vrijwillige terugkeer, al dan niet met financiële of materiële re-integratiesteun • gedwongen terugkeer

12. Het kinderrechtenperspectief • groot deel van de uitgeprocedeerde kinderen worden niet langer opgesloten  belangrijke verwezenlijking van het IVRK in België • toch enkele belangrijke kanttekeningen • illegale gezinnen aangekomen in Zaventem worden nog steeds opgesloten • gezinnen aangekomen in een terugkeerwoning kunnen alsnog opgesloten worden • gedwongen terugkeer  rekeninghoudend met het IVRK?

13. Algemeen juridisch kader bijzonder vaag • Volgens het kabinet van Migratie en Asiel • overbrengen van gezinnen naar terugkeerwoningen = detentie • beroepsmogelijkheden = aan die van detentie in gesloten centra • contract dat ondertekend moet worden door de gezinnen  geen juridische waarde  sancties voor contractbreuk? • Geen samenwerking tussen vluchtelingen –en kinderrechten-NGO’s  geen onafhankelijke instantie voor de werking van terugkeerwoningen en het respecteren van de mensen –en kinderrechten

14. Besluit: een duurzame (politieke) oplossing? • Nee, terugkeerwoningen  flauw afkooksel van de integrale en psychologisch doordachte aanpak in Zweden en Australië.

15. Bronnen • Artikel: Actua: Kinderen zonder papieren, “De terugkeerwoningen voor uitgeprocedeerde gezinnen: een duurzame (politieke) oplossing? Henkens, Nina, TJK (Tijdschrift voor Jeugd –en Kinderrechten) 2009/1 ; p. 45 – 51, Larcier • u kunt het artikel online nalezen via deze link: http://www.kzp.be/wordpress/wp-content/uploads/larcier_tjk2009-1_henkes.pdf • Afbeeldingen van www.google.com