2. Veiligheid, veiligheid Eengewaarschuwdmens…

3. Bedreigingen

4. BP-Trans-Ocean-Haliburton • Directe schade (tot nu toe) 1 miljard • Schadeclaims: 15 miljard • Verlies aan marktwaarde 60 miljard • (en oja: 11 doden!)

5. En dan maakt de brandweer de binnenstad uit

6. Delft 1654

7. 1346-1350: 1/3 van de bekendewereldbevolkinguitgeroeid door de zwartedood Th.G. v.d. Schuer 1682: Zwarte Dood

8. Maarditzijnookrampen

9. AEX sinds 1952

10. Nationale strategie risico beheersing Zeer waarschijnlijk Politiek salafisme Beïnvloeding aandelenmarkt Zware sneeuwstorm Enclavevorming Natuurbranden Ernstige grieppandemie Zeer zware storm IJzel Waarschijnlijk Milde grieppandemie Landelijke black-out Rechts extremisme Beïnvloeding openbaar electriciteit Hitte-droogte bestuur Criminele inmenging vitaal Politiek salafisme met geweld Note: Financial Crisis is Missing bedrijfsleven Olie geopolitiek Dierenrechtenactivisme Massapolarisatie Links extremisme Mogelijk Verstoring IP-netwerk (ICT) Kans Moedwillige ICT-uitval vitale Moedwillige langdurige sector Dierenrechtenextremisme electriciteitsuitval Onrust in probleemwijken Moedwillige verstoring Zeer waarschijnlijk?? Onwaarschijnlijk electriciteit Moslim extremisme Confrontatie extreem rechts - Zeer onwaarschijnlijk?? allochtonen Overstroming Rijn-IJssel Chemisch incident Nucleair incident Zeer onwaarschijnlijk Moedwillige verstoring gaslevering Overstromingen EDO, DR14 Beperkt Aanzienlijk Ernstig Zeer ernstig Catastrofaal Schade

11. Security was ook altijd wel een probleem 1605 1972 1991 390BC

12. Eindigen als rapport van het OVV? Hij heeft geen kleren aan

13. Wijzijneenvluchtelingen land • Portugesejoden • Hugenoten • Koningen • Iedereen die ruzie had met de autoriteitstapte van de hoogvlakteaf de modder van de lagelanden in om met rust tewordengelaten • WIJ HATEN DUS REGELS • EN HANDHAVERS

14. Waterschappen • Schieland (1273) • Rijnland (1286) • Delfland (1319)

15. Waaromdusoverheid • Om dingentedoen die we individueelnietkunnen • Omdat we geenmachthebben • Of omdat we ergeenverstand van hebben • Dan maken we eersteenregel • Daarpraten we ook heel lang over • En danhandhaven we hem • Politie • Inpecteuren

16. Maar we blijveneen land van datmageigenlijkniet Dat moet toch even kunnen

17. Primaat van de markt Waarborg de continuïteit van uw onderneming en beheers bedrijfsrisico's. Of stel als ondernemer uw privésituatie veilig, nu en in de toekomst. ABN AMRO heeft een passende verzekering voor iedere situatie. … zijn ABN AMRO Nederland en ABN AMRO Private Banking nu volledig in eigendom van de Nederlandse staat. Dat is goed nieuws. Hierdoor ontstaat een nog sterkere waarborg voor alle klanten en medewerkers. We willenwelrisico’snemenals de problemenmaarkunnenwordenafgewenteld op ambtenarenonder de Balkenende norm en op de belastingbetalerzondermiljoenenbonus

18. Systeem De mens in twee hoedanigheden: de goeden en de slechten

19. Systeem en mythe • De veronderstellingdatonzeingreep de enigeveranderingzalzijn is meestalfout • De veronderstellingdatmensenzichhetzelfdeblijvengedragenook • En datprocesbesturingmogelijk en succesvolkanzijnzonderdatiemandwaar het ookweerombegonnen was is de meestonjuiste

20. Wetenschap • Hoe werkt het hier • En hoe kunnen we daar aan sleutelen • Waarom • Al was het maar in de vorm: “waarom deden we het ook al weer?” • Dat leidt uiteindelijk ook naar existentiele vragen • En dat is ook de bedoeling

21. Denkmodel van Reason Vaardig- heden Regels Kennis OK ? No Nee ja Nee Lijkt het ergens op? Wat is het Eerder gezien ? Denken Proberen en zien wat er van komt OK ? Probleem ja Ja Nee Ja Gebruik de opgeslagen regel Probleem opgelost? ja OK ?

22. Zoek de verschillen

23. Zoek de verschillen

24. Denkmodel van Reason Vaardig- heden Regels Kennis OK ? No Nee ja Nee Lijkt het ergens op? Wat is het Eerder gezien ? Denken Proberen en zien wat er van komt OK ? Probleem ja Ja Nee Ja Gebruik de opgeslagen regel Probleem opgelost? ja OK ?

25. GA TERUG • Keer om • ……

26. Denkmodel van Reason Vaardig- heden Regels Kennis OK ? No Nee ja Nee Lijkt het ergens op? Wat is het Eerder gezien ? Denken Proberen en zien wat er van komt OK ? Probleem ja Ja Nee Ja Gebruik de opgeslagen regel Probleem opgelost? ja OK ?

27. We kunnen niet te veel tegelijk aan ons hoofd hebben • Als we worden afgeleid • Vallen we terug op vaardigheden • En vergeten dus dingen • Die ons soms het leven kosten

28. NAT WEGDEK

29. Model van Ap Dijksterhuis Bewustzijn proces proces INFORMATIE Centrale proces proces proces

30. Het is maar hoe je het bekijkt YSWYETS

31. Je moet ook naar de kans kijken

32. We zijn notoir slecht met kansen

33. Wij zijn slecht met kansen • Dat is meestal een goede overlevingsstrategie • Als je ziet dat een leeuw je neefje op eet is het wel handig als je er vervolgens van uitgaat dat dat hetgene is wat leeuwen doen: mensen opeten • Als vervolgens een leeuw zomaar voorbij loopt is dat niet meteen een reden om je mening over leeuwen te herzien. • Dat werkt echter niet goed als iets gewoonlijk goed afloopt of een tijdje • Maar soms niet

34. Dat moet ook wel • Voor zover bekend is niemand ooit ouder geworden dan 150 jaar • Dat kan een deprimerende gedachte zijn • Maar de helft van alle mensen die ooit hebben geleefd leeft nog. • Daar putten we dan weer hoop uit……….

35. Lage mortaliteit dus de kans dat het onszelf overkomt is laag Mortaliteit • Roken 5*10-3 • Verkeer (1999) 8*10-5 • Bliksem 5*10-7 • Aardgas 4*10-7 • Bijensteek 2*10-7 • Dijkdoorbraak 1*10-7 • Schiphol 2*10-8 • Chemie 6*10-9

36. Mortaliteit • Roken 5*10-3 • Verkeer (1999) 8*10-5 • Bliksem 5*10-7 • Aardgas 4*10-7 • Bijensteek 2*10-7 • Dijkdoorbraak 1*10-7 • Staatsloterij 1*10-7 • Bankgiroloterij 4*10-8 • Lotto 2*10-8 • Schiphol 2*10-8 • Postcodeloterij 1*10-8 • Chemie 6*10-9 • Sponsorloterij 3*10-12

37. Wat Maakt Het Oordeel Negatiever • Gevolgen en kansen • rampzaligheid • onvrijwilligheid • onbillijkheid • (veronderstelde) onbeheersbaarheid van optreden of gevolgen (mate van persoonlijke invloed) • gebrek aan vertrouwen in of openheid van verantwoordelijke instanties • onvertrouwde, nieuwe technologie • verborgen, uitgestelde en onomkeerbare schade • onhelderheid over maatschappelijke voordelen van risicodragende activiteit • mogelijkheid tot identificatie met slachtoffers • schadelijke intentie veroorzakers

38. Vreselijk Niet vreselijk Onbekend DNA Microwave DES Radioactiefafval “pil” X-ray Kernenergie pesticiden antibiotica caffeine DDT angstaanjagendd Niet angstaanjagend roken Dam alcohol fiets vuurwerk auto Bekend

39. We haten rampen

40. Hazard Barrier Target Model TARGET HAZARD BARRIER

41. Alarm Level Barrier Level Barrier

44. Verdedigingslinie Zwitserse kaas model Defecten

45. Verdedigingslinie Zwitserse kaas model

46. Verdedigingslinie Terrorist

47. Basisoorzaken Ongeval schade Gebeurtenissenboom Foutenboom Vlinderdas Alles wat naar het ongeval toeleidt Alles wat op het ongeval volgt

48. Basisoorzaken Ongeval schade Gebeurtenissenboom Foutenboom Oorzaken wegnemen

49. Basisoorzaken Ongeval schade Gebeurtenissenboom Foutenboom Barrieres opwerpen

50. preventie preparatie repressie nazorg pro-actie De bekende reeks