Kujtesa • Depozitim I informacionit qe mesohet • Perceptim, te mesuarit, ndergjegje • Kodim: proces me ane te te cilit krijojme nje perfaqesim mendor te stimujve qe perceptojme • Depozitim: procesi qe mban informacionin ne kujtese per njefare kohe (kujtese shqisore, afatshkurter, afatgjate) • Riprodhimi: nxjerrja e informacionit nga kujtesa
Kujtesa • Eshteprocesi me anetetecilitnxjerriminformacioninngaeksperiencajone per ta perdorur ne tetashmen • Mjet qe lidh pervojen e kaluar me ate te tashmen. • Fiksimi behet nepermjet ndijimeve, gjuhes, pervetesimi i dijeve dhe perceptimi i permbajtjeve • Alternim me pervojat perceptive, proceset e te nxenit dhe proceset e ndergjegjes
Kujtesa • Ndihmon ne dinamicitetin, orientimin, adaptimin ne ambient te individit. Eshte produktive dhe ne rritje. • 90% e aktivitetit psikik kryhet ne pavetedije • Kujtesa eshte me shume e pavetedijshme
Nenproceset e kujteses • Hyrja e informacionit • Ruajtja (depozitimi ose magazinimi) • Riprodhimi (aktualizimi)
Koodimi • Futja e informacionit ne kujtese • Sistemi mendor krijon perfaqesime mendore te stimujve qe perceptohen
Depozitimi • Grumbullimi i te dhenave gjate jetes • Gjurmet e saj lihen nga ndijimet dhe perceptimet • Aktivizohen sa here na nevojiten • Proces dinamik se vazhdimisht i krijon vend informacionit te ri
Nendepozita • Depozita e kujteses shqisore • Depozita e KASH • Depozita e KAGJ
Riprodhimi • Nxjerrja e informacionit nga kujtesa dhe perdorimi i tij
Shifrin • Kujtesa shqisore • Kujtesa KASH • KAGJ
KUJTESA SHQISORE • Futet informacioni shqisor ne formen e stimujve ndijore • Regjistron per nje periudhe te shkurter kohore, 0,5 sek • Nje ngacmues te nderprere arrijme ta perceptojme ende per nje kohe te shkurter • Kapacitet shume te madh • Mban informacionin shqisor, ne pritje per t’u perpunuar me tej • Kujtesa ekoike (vazhdimi I stimulit degjimor ne perceptim pasi vete tingulli ka pushuar)- Turvey, 1 sek. • Kujtesa ikonike (vazhdim I shkurter I stimujve pamore)- Sperling, 2 sek.
KASH • Depozite per 30 min • Fluksi i informacionit organizohet • Merr informacionin pasi individi e ka vene re ate • Kujtesa e punes, kujtesa aktive, e castit, paresore • Vendi ku mbahet informacioni per te cilin jemi te ndergjegjshem ne nje moment te caktuar • Kapacitet i kufizuar • Perforcohet me shume kur informacioni grupohet sipas nje logjike te caktuar • Realizohet nga bashkepunimi i lobit parietal dhe lobit frontal
KASH • Shtate, plus, minus dy • Informacioni mbahet me gjate ne KASH nese perseritet vazhdimisht • Kodimi: vendosja e informacionit ne sistemin e kujteses • Kemi prirje te mbajme mend ato informacione per te cilet jemi te interesuar dhe qe jemi te motivuar per t’I mesuar • Faktore kyc: kuptimshmeria dhe grupimi
Kuptimshmeria: vlera informative e materialit • Grupimi: proceskodimi me kombinimstimujsh • Kodi I informacioniteshte I njejtiqeperdoretedhe ne KASH, kapacitetieshte I limituar, riprodhimieshteshume I shpejte. • Perdorimperpunimin ne seri ne analizimin e elementeve • Edhepsekakoheteshkurter, perseritjandihmon ne mbajtjen mend ne KASH • Perseritja per mbajtjen mend • Perseritja per perpunimteinformacionit
KAGJ Nepermjet perseritjes perpunuese kalojme informacionin ne KAGJ Duhet t’I japim kuptim materialit dhe ta organizojme Kapacitet i pakufizuar Ruan informacionet per nje periudhe te gjate kohe Eshte e perhershme Tulving: 3 nenkategori te KAGJ Ka nivele te ndryshme thellesie
NENKATEGORI TE KAGJ • Thellesia e perpunimit • Tulving: 3 lloj kujtesash: • 1. Kujtesa episodike (sistemi me I larte I kujteses, na jep tiparet shtese te njohurive ne lidhje me pervojen), (kujtesa autobiografike, perfshin ngjarje qe kane kuptim per ne personalisht) • 2. Kujtesa semantike (lejon krijimin e modeleve mbi mjedisin, perfshin aktivitete njohese) • 3. Kujtesa proceduriale (tipi themelor I kujteses, krijohet lidhje midis stimujve dhe pergjigjeve. Perfshin sjellje te dukshme
Kujtesa proceduriale • Asosacione mes stimujve dhe pergjigjeve • Realizohen veprimtari praktike ne baze te njohurive paraprake proceduriale te caktuara
Kujtesa semantike • Operon me koncepte • Organizimi ne skema i njohurive dhe shprehje e tyre me fjale
Kujtesa episodike • Tipare shtese te ruajtjes se njohurive • Personale • Dije, fakte te ndodhura per nje kohe te caktuar • Pamje autobiografike
Kujtesa te tjera • Kujtesa retrospektive • Kujtesa prospektive
Kujtesa ka baze biologjike • Kujtesa varet nga madhesia e trurit dhe jo nga vendndodhja ne tru • Hebb: teoria e konsolidimit- proces nervor I berjes se kujtimeve me te perhershme • Truri I vogel pergjegjes per kujtesen proceduriale, talamus dhe hipokampus pergjegjes per kujtesen semantike • Alzheimer
Veprimtarite praktike • Teknikat mnemonike • Konteksti dhe kujtesa • Te mesuarit e varur nga gjendja • Gjendjet emocionale te humorit ndikojne ne kujtese • Te nuhaturit
Collins, Quillian Konceptet dhe atributet organizohen ne lidhje me njeri-tjetrin.
Crregullimet • Amnezia retrograda: humbje e kujteses per informacionet para aksidentit • Amnezia anterograda: veshtiresi ne te kujtuar ngjarjet qe kishin ndodhur pas aksidentit apo operacionit • Amnezia infantile: paaftesi per te kujtuar episode nga femijeria • Amnezia progresive • Amnezia histerike • Hipermnezia • Paramnezia
Mnemonistet • Aftesi te jashtezakonshme riprodhimi • Perdorim i teknikave te memorjes, shpesh te pavetedijshme • Imagjinata vizive dhe imazhet • Veshtiresi ne koncepte abstrakte
Organizimi • Metakujtesa (njohja e aftesise se kujteses sone) • Te kuptuarit e informacionit • Mjetet ndihmese te jashtme • Mjetet ndihmese te brendshme
Detyra per matjen e aftesise riprodhuese • Riprodhim i informacioneve te njohura me pare • Informacione te marra me mend • Riprodhim i dijes deklarative dhe proceduriale
Humbja ne dukje e kujteses • Te mesuarit verbal: • Te mesuarit serial (efekti I vendosjes) • Riprodhimi I lire • Cifte me asosacion
