1. WMS-tenester for forvaltning av villreinens leveområde Nils Valland Seksjonssjef IT/Geodata Direktoratet for naturforvaltning

2. Villrein • Sirkumpolar utbreiing • Norge forvaltar fjellreinen • Populasjon på 25 000 - 36 000 individ i vinterstamme i Norge • Årleg avskyting på 6 000 – 10 000 individ • 3 store samanhangande område fragmentert til 23 mindre villreinområde dei siste 100 åra

3. Foto: Per Jordhøy, NINA Trugsmål - habitatfragmentering • Habitatfragmentering • Vegar og jernbanar • Vassdragsutbygging • Kraftliner • Hyttebygging • Fragmentering av større stammer minskar totalpopulasjonen • Tilgjengelege vinterbeiteareal for villreinen er truleg redusert med minst 50% i det siste århundret som følgje av veg- og hyttebygging i Sør-Norge

4. Trugsmål – forstyrring • Forstyrring • Ferdsel i fjellet (turisme) • Motorferdsel • Over 350 000 hytter i Norge, 3000 nye årleg • 30 % i eller nær villreinens leveområde • 40 000 – 50 000 nye hytter er planlagt bygt i eller nær villreinområde i næraste framtid • Hyttebygging reknast for å vera det største trugsmålet mot villreinen i dag • Villreinen er lite fleksibel i forhold til menneskelege forstyrringar • All rein unngår å gå nærare enn 5 km frå hyttefelt/turistanlegg, simler med kalv helst lengre unna enn 15-25 km • Fortrengsel pga. forstyrring reduserer villreinens leveområde

5. Foto: Olav Strand, NINA Tiltak for leveområda • Vern etter naturvernlova og viltlova • Fylkesdelplanar for større samanhangande område • Omsyn til villreinen i kommunens arealforvaltning • Omsyn til villreinen i sektorane sine arealtiltak • Nettbaserte karttenester som dokumenterer villreinens arealbruk, arealinngrep og forstyrringar

6. Kart og arealforvaltning • Synleggjer verdiar • Synleggjer interessemotsetnader og konfliktar • Synleggjer trongen for planar og tiltak • Gjev grunnlag for kommunikasjon om løysingar • Gjera forvaltningsløysingane synlege for dei som skal forvalta • Dokumenterer planar og forvaltningsregime • Må vera tilgjengeleg for alle som har ein rolle

7. Brukarar • Villreinnemder og –utval • Fjellstyre • Kommunar • Regionale planstyresmakter • Sektorstyresmakter • Sentrale sektor- og miljøstyresmakter • Rettighetshavarorganisasjonar • Interesseorganisasjonar

8. Brukarar Kartklient Oppkopling, søk/kall og nedlasting Internett Kart- teneste Kart- teneste Kart- teneste Kart- teneste Geogr. grunnkart data Geogr. temadata Geogr. temadata Geogr. temadata WMS-tenester og dataforvaltning • WebMapServices (XML-basert ope utvekslingsformat for kartdata) • Legg kartdata (bilde) ut på Internett • Kan lesast av Web-kartklientar og mange GIS-verktøy installert lokalt • Distribuerte datakjelder tilgjengeleg i sanntid • Kvar dataeigar forvaltar sine data og lagar ei kartteneste • Ingen kopiering av andres datasett • WMS-kart kan lesast saman med lokale data i eigne kartdatabasar

9. Naturbase SQL- server Internett SQL server views ArcSDE - views ArcIMS, WMS-teneste WMS-tenester frå DN • DN baserer sine WMS-tjenester på følgjande teknologisk plattform : • ArcSDE ( SQL Server) • ArcIMS • WMS-filter ( spesialutvikla ) • DN leverer WMS-tenester med : • Data frå Naturbasen (Verneområde, artsdata, naturtypar, friluftsliv, kulturlandskap) • Inngrepsfrie Naturområde ( INON )Meir info om WMS-tenester frå DN på : http://dnweb5.dirnat.no/wms/wms_info_dn.htm • WMS-tenesta for villreindata vert hentas frå Naturbasen (artsdatasettet) via views i SQL-server og ArcSDE.

10. WMS-filter • DN har i samarbeid med NGU fått utvikla og installert eit WMS-filter • Hovudfunksjonalitet : • Omformaterer eit standardsvar frå ESRIs WMS-konnektor til ein meir brukertilpassa presentasjon (XML). • Mogleg å presentere eigenskapsdata direkte i faktaark • WMS-filteret er utvikla i Java og XSL Kartteneste (klient) WMS-request( GetFeatureInfo ) WMS-response( GetFeatureInfo ) XML WMS-filter WMS-teneste DN