Hoofdstuk 16: Het BBP doorheen tijd en ruimte

Economie, een Inleiding Hoofdstuk 16:Het BBP doorheen tijd en ruimte

Het BBP doorheen tijd en ruimte • Vorig hoofdstuk: nationale rekeningen • Niveau van macro-economische grootheden • Dit hoofdstuk: evolutie van economische activiteit • Reëel BBP (versus waarde en nominaal BBP) • Verandering, groei • In euro’s • Procentueel • Metindexcijfer

Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel • Nominaal en reëel BBP • De link tussen nominaal en reëel BBP • Van niveaus naar groeivoeten • Conjunctuur verloop 1960-2012 • Groei van het BBP en welvaart

1. Nominaal en reëel BBP • Aandacht voor evolutie van kwantiteiten, welvaart • Prijswijzigingen buiten beschouwing • Reëel BBP

Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel • Nominaal en reëel BBP 1. Het BBP aan lopende en aan constante prijzen 2. Kettingindices 3. Internationale prijsverschillen en koopkrachtpariteiten • De link tussen nominaal en reëel BBP • Van niveaus naar groeivoeten • Conjunctuur verloop 1960-2012 • Groei van het BBP en welvaart

1.1. Het BBP aan lopende en aan constante prijzen • BBP tegen lopende prijzen, algemeen: • BBP tegen lopende prijzen, Tabel 16.1. (2011): • BBP tegen lopende prijzen = nominaal BBP

1.1. Het BBP aan lopende en aan constante prijzen • Nominaal BBP • Vraag: Veranderingen BBP afkomstig van: • Veranderingen in hoeveelheden? • Veranderingen in prijzen? • Veranderingen in beide factoren? • Reëel BBP • Focus op veranderingen in hoeveelheden • Vergelijking doorheen tijd

1.1. Het BBP aan lopende en aan constante prijzen • BBP tegen prijzen basisjaar (reëel BBP), algemeen: • BBP tegen prijzen basisjaar, Tabel 16.1. (2013): • Vergelijk met nominaal BBP (2013):

1.1. Het BBP aan lopende en aan constante prijzen • Tabel 16.2.: lopende en constante prijzen: • Jaar 2000: nominaal BBP = reëel BBP • Toename nominaal BBP mede door prijsstijgingen • Jaar 2009: • Reëel BBP gedaald = recessie • Maar ook nominaal BBP gedaald

1.2. Kettingindices • Wegfilteren prijsveranderingen kan euvel worden over langere periode, omwille van • Kwaliteitsverbetering doorheen tijd • Reële toegevoegde waarde • Nood aan wegingscoëfficiënten • Relatieve waarde van economische activiteit • Marktprijzen: bereidheid tot betalen

1.2. Kettingindices • Preciezer beeld schetsen van (groei van) binnenlandse productie: • Techniek van‘kettingprijzen’ • ‘spreidstand’ tussen basisjaar en jaar waarvoor men reëel BBP berekent vermijden • Keuze van constante prijzen voor elk jaar t: prijzen van het jaar voordien • Voorbeeld: reëel BBP van 2012 in kettingprijzen, referentiejaar 2005

1.3. Internationale prijsverschillen en koopkrachtpariteiten • Vergelijking doorheen ruimte: • Hoge prijsverschillen • BBP vergelijkbaar maken • Geproduceerde goederen en diensten in verschillende landen uitdrukken in gemeenschappelijke prijzen • Voorbeeld: Chinese yuan (‘CNY’) en Amerikaanse dollar • Of omgekeerd,

1.3. Internationale prijsverschillen en koopkrachtpariteiten • Vergelijkbaar BBP: • Chinees BBP in eigen prijzen in Chinese yuan: • Chinees BBP in eigen prijzen in Amerikaanse dollar (of, wegens koopkrachtpariteit, in Amerikaanse prijzen):

1.3. Internationale prijsverschillen en koopkrachtpariteiten • Koopkrachtpariteit: • Purchasing Power Parity • (Theoretische) wisselkoers die ervoor zorgt dat aan onderstaande gelijkheid wordt voldaan: • Nominale wisselkoersen geven immers niet noodzakelijk gelijkheid: • Voorbeeld: flesje parfum goedkoper in China dan in V.S.

1.3. Internationale prijsverschillen en koopkrachtpariteiten • In dergelijke gevallen • PPP-dollarwisselkoers< nominale dollarwisselkoers • Bijgevolg: BBP China in PPP-dollars > BBP China in dollars via nominale wisselkoers:

1.3. Internationale prijsverschillen en koopkrachtpariteiten • Arme landen • Koopkracht dollar vaak groter dan nominale wisselkoers laat vermoeden • BBP met nominale wisselkoersen vaak onderschat

1.3. Internationale prijsverschillen en koopkrachtpariteiten • Tabel 16.3.: • Internationale vergelijking BBP’s per capita in 2011 • Zonder en met correctie koopkrachtverschillen • Zonder PPP-correctie: • Welvaartsniveau China 11% van dat van V.S. • Met PPP-correctie: • Welvaartsniveau China 17% van dat van V.S.

Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel • Nominaal en reëel BBP • De link tussen nominaal en reëel BBP • Van niveaus naar groeivoeten • Conjunctuur verloop 1960-2012 • Groei van het BBP en welvaart

2. De link tussen nominaal en reëel BBP • Nominaal BBP: • Reëel BBP:

Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel • Nominaal en reëel BBP • De link tussen nominaal en reëel BBP 1. De BBP-deflator 2. De Laspeyres-prijsindex 3. De hoeveelheidindex van het BBP • Van niveaus naar groeivoeten • Conjunctuur verloop 1960-2012 • Groei van het BBP en welvaart

2.1. De BBP-deflator • BBP-deflator definiëren: • Factor waar we volume-indicator Qt (reëel BBP) mee moeten vermenigvuldigen om tot Yt (nominaal BBP) te komen: • BBP-deflator kan berekend worden als:

2.1. De BBP-deflator • BBP-deflatoris prijsindex • Gewogen gemiddelde van prijsveranderingen van alle individuele goederen • Paasche-index • Gewichten: aandelen van goederen in BBP van lopend jaar

2.2. De Laspeyres-prijsindex • Alternatieve prijsindex • Gewogen gemiddelde van prijsveranderingen van alle individuele goederen • Laspeyres-index • Gewichten: aandelen van goederen in BBP van basisjaar

2.2. De Laspeyres-prijsindex • Toepassing: consumptieprijsindex (CPI) • Voorgedefinieerde lijst van hoeveelheden (korf van goederen) • Meting van maandelijkse veranderingen in kosten van levensonderhoud • Aan hand van kostprijs vastgelegde korf goederen en diensten • Belangrijk om realistisch beeld te krijgen: • Samenstelling getuigenkorf regelmatig bijstellen

2.2. De Laspeyres-prijsindex • Tabel 16.5.: • CPI voor 2004 (basisjaar), 2008 en 2013 • Jaarlijkse cijfers: • Gemiddelde van maandelijkse indexcijfers • Gezondheidsindex:geen schadelijke goederen zoals alcohol, tabak, autobrandstoffen, …

2.2. De Laspeyres-prijsindex • Prijsindex van consumptie geregeld onderwerp van discussie (in België basis voor aanpassing van lonen en salarissen aan prijsevolutie); kritiek; • Consumptiekorf slechts om twee jaar aangepast • Systematische overschatting inflatie • Consumptieprijsindex meet ook prijsstijgingen ten gevolge van kwaliteitsverbetering • Eigenbelang regeringen

2.3. De hoeveelheidindex van het BBP • Nominaal BBP in indexvorm: • Product van Paasche-prijsindex en Laspeyres-volume-index Qt:

2.3. De hoeveelheidindex van het BBP • Hoeveelheidindex Qt is Laspeyres-index:

Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel • Nominaal en reëel BBP • De link tussen nominaal en reëel BBP • Van niveaus naar groeivoeten 1. Absolute en relatieve toename 2. Groeivoet en indexcijfers met basis 100 3. De gemiddelde jaarlijkse groeivoet 4. Waarom logaritmes zo handig zijn bij groei 5. Bijdrage aan de groei van verschillende componenten • Conjunctuur verloop 1960-2012 • Groei van het BBP en welvaart

3.1. Absolute en relatieve toename • Tabel 16.6.: • Absolutetoename (kolommen 2 en 6): • Voorbeeld: absolute verandering reëel BBP • Jaarlijks groeicijfer (kolommen 3 en 7): • Voorbeeld: procentuele groei reëel BBP • Voorbeeld: procentuele groei nominaal BBP

3.1. Absolute en relatieve toename • Jaarlijks groeicijfer • In procent: vermenigvuldiging met 100 • Peruun: zonder vermenigvuldiging

3.2. Groeivoet en indexcijfers met basis 100 • Groeivoeten ook anders te schrijven: • Bijgevolg:

3.2. Groeivoet en indexcijfers met basis 100 • Indexcijfer:Qt/Qt-1 x 100 • 100, bij groeivoet in procent • Vertrekjaar/basisjaar gelijkgesteld aan 100 • 1, bij groeivoet in peruun • Toepassing: over meerdere jaren: • Voorbeeld: indexcijfer met basis 2002=100 • Observatie: over 10 jaar is BBP op wereldvlak dus met 30,9% toegenomen

3.3. De gemiddelde jaarlijkse groeivoet • Groei: • Niet-lineair proces • BBP jaar na jaar, met groeivoet in peruun: • Vertrekkend van 2002:

3.3. De gemiddelde jaarlijkse groeivoet • Relatie tussen Q2002 en Q2004: • Voor kleine groeipercentages en weinig periodes is productterm erg klein • Groei tussen 2002 en 2004 wordt dan (relatief precies) benaderd door som van jaarlijkse groeivoeten

3.3. De gemiddelde jaarlijkse groeivoet • Algemeen: gemiddelde jaarlijkse groeivoet • Vergelijking steeds één jaar achteruit herschrijven tot in vertrekjaar:

3.3. De gemiddelde jaarlijkse groeivoet • Algemeen: gemiddelde jaarlijkse groeivoet • Introductie van denkbeeldige groeivoet g, laatste lijn van vorige vergelijking wordt: • Bijgevolg: gemiddelde jaarlijkse groeivoet te berekenen als: • Ook toegepast om groei over kortere periodes (dan één jaar) te herrekenen alsof deze zich een jaar lang zou voordoen

Hoofdstuk 16: Het BBP doorheen tijd en ruimte

Télécharger la présentation

Plus de contenu associé