Download
slide1 n.
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Mantarlarin Genel zellikleri PowerPoint Presentation
Download Presentation
Mantarlarin Genel zellikleri

Mantarlarin Genel zellikleri

797 Views Download Presentation
Download Presentation

Mantarlarin Genel zellikleri

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

    1. Mantarlarin Genel zellikleri

    2. Insanda hastalik yapan mantarlari inceleyen bilim dalina mikoloji denir. Mantarlar da bakteriler gibi belirli bir hcre yapisina sahiptirler, hcre zari, sitoplazma ve nkleuslari vardir. Bitki ve bakteri hcresinden farkli zellikleri de vardir. Mantarlarin dis yzeylerindeki hcre zari, bakterilerden farkli olarak kitinden zengindir. Hcre zarinda ayrica sellloz, pektoz, talloz gibi polisakkarit tabiatinda esitli maddeler vardir.

    4. Sitoplazma; Protein, karbonhidrat ve yagdan yapilidir. Mantar hcrelerinin klorofilleri olmadigi in mecburi, osmotropturlar. Besinlerini bulunduklari ortama saldiklari rizoid denilen organlari ile alirlar.

    6. Mantarlarin bir kismi mecburi doku ve hcre parazitidir. Byk bir grubu da, saprofit olarak dis ortamda yasarlar.

    7. Mantarlar bitkler aleminde thallophit grubu iinde yer alirlar. Gelismeleri iin uygun ortam bulduklarinda, bir hcrenin uzanti teskil etmesiyle, hif denilen organ tesekkl eder. Bu hifler uygun olmayan sartlarda spor denilen canli hcre elementleri seklinde yasarlar. Uygun ortamda spordan imlenme borusu olusur

    9. Bunun uzamasi ile hif tesekkl eder. Hifler blmelere ayrilmislarsa blmeli hif;

    10. uzun ve blmelere ayrilmamislarsa blmesiz hif denir.

    11. Bu hifler biraraya gelerek miselyum denilen organlari olustururlar. Miselyumlar bulunduklari seviyenin stne dogru gelisirlerse havai (reprodktif) miselyum adini alirlar veya bulunduklari ortamin derinligine dogru geliserek vegetatif miselyum denilen Rizoid (kk) olustururlar.

    13. Miselyumlar ortamin st kismina dogru gelistiginde esitli sekiller yaparlar. Helezon seklini alirlarsa spiral hif adi verilir.

    14. Ayrica girintili ikintili, taraksi bir yz alabilr (taraksi cisim)

    15. veya kmeler yapmak suretiyle toplu halde bulunurlarsa nodler organ adini alirlar. Hifler bazen bir geyik boynuzunu andiran ikintilarla sonlanirlar. Kel hastaligi etkeni olan mantarlarda hifler, samdan seklinde sonlanir.

    16. reme zellikleri: Mantarlar 20 - 35C'lik isida iyi rerler. Mantarlar hidrofil ortamda ogaldiklari iin bulunduklari ortamda uygun bir nem olmalidir. Isik remeyi engeller. Pitriosum gibi bazi mantarlar isik grmeyen yerlerde ogalip hastalik yaparlar.

    17. Bu mantarlarin remeleri sirasinda deride olusan renk degisiklikleri, teshisi kolaylastirir. Mantarlar 5 - 7 pH'da iyi rerler. redikleri blgede uygun oksijen miktari da gerekir. Gelismeleri iin esitli aminoasitlere ihtiyalari vardir.

    18. Mantarlar redikleri ortamda ya bakteriler gibi dz, yumusak koloniler (maya kolonileri) yaparlar veya dis yzeye dogru uzantilar seklinde hif veya miselyumlar (kf kolonileri yaparak reme) rerler.

    19. Mantarlar esitli pigmentler yapabilirler, metabolizma rn olarak olusan bu pigmentler mantarin makroskobik olarak taninmasina yardimci olurlar. Mantarlarin gelismeleri iin inorganik madde ve tuzlara da ihtiyalari vardir.

    20. Bunlar; amonyum, kalsiyum, potasyum, magnezyum, demir, bakir, manganez, fosfor ve kkrt gibi maddelerdir. Bazi mantarlar remeleri sirasinda esitli antibiyotikler yaparlar. Mesel; Penicilium notatium adli mantardan penisilin elde edilmistir.

    21. Ayrica mantarlardan esitli toksinler (Aspergillus flavus-Aflatoksin) edilmistir. Bu toksin deney hayvanina verilince hayvan belli belirtilerle lr. Mantarlar bulunduklari ortamda esitli faktrlerin azalmasi ile otoliz (kendiliginden) olarak esitli enzimlerle azalirlar, remeleri durur. Uygun sartlar bulunca tekrar gelisirler.

    22. Mantarlar esitli kimyasal ve fiziksel dis etkenlere karsi olduka direnlidirler. Jansiyan moru, metilen mavisi, iyot tennr gibi kimyasal maddelere hassastirlar.

    23. Patojen ve saprofit mantarlar genellikle bir arada gelisirler. Bu suretle patojen mantarlarin tanimi glesir. Besiverine aktidion ilvesi ile saprofitlerin remesi durdurulur, bylece sirf patojen mantarlarin besiyerinde retilmeleri saglanmis olur. Mantarlar iki sekilde ogalirlar:

    24. A- Aseksel (eseysiz) ogalma:

    25. 1- Sporangiospor

    26. 2- Konidium

    27. 3- Makrokonidium

    28. 4- Tallospor a- Blastospor b- Klamidospor c- Arthrospor

    29. B- Seksel ogalma:

    30. 1- Oospor 2- Zigospor 3- Askospor 4- Bazidiospor

    31. Zygomycete'ler tarafindan meiozla retilen seksel sporlara zigospor adi verilir. (Zygomycete'ler mitoz sonunda aseksel sporlar da retebilmektedir.). Bu sporlar iki gametangia'nin birlesmesi ile olusan yuvarlak ve kalin duvarli reme yapilaridir. Ilerinde seksel remeye katilan bir nkleus bulunur. Homotallik (tek basina reyebilen) veya heterotallik (remesi iin diger bir mantara ihtiyaci olan) iki mantar izolati birbirine yaklasir, hiflerinin ucu temasa geer, sitoplasmalari birbirine karisir (plazmogami) fakat nkleuslari ayri kalir. Bundan sonra hcre hacmi artmaya baslar (progametangium). Daha sonra progametangiumda olusan bir blme ile yavru hcre (gen zigospor) ana hcreden ayrilir. Gen zigosporun api artmaya devam eder. Karyogami sonucunda bir ok diploid nkleus ortaya ikar.

    32. Ask veya "ascus" denen bir kese iinde gelistikleri iin bu sporlara askospor adi verilir.

    33. Basidiosporlar, basidium denen lobut seklindeki bir olusumun stnde ve disinda olusan sporlardir. Mantarin miselyum kismi siserek basidium halini alir. Bu sisligin zerinde 4 adet sap ikar ve bu saplarin zerinde de bazidiosporlar vardir.

    34. Fungal patogenez

    35. Funguslar, serbest olarak tabiatta yaygin bulunan saprofit mikroorganizmalardir. Bitkilerin major patojenidirler ve siklikla besinlerin ve diger rnlerin bozulmasina sebep olurlar. Geici olarak evrede ve siklikla vcut yzeyinde kolonize olurlar ve kltr yapilan klinik rneklerden ara sira elde edilebililer.

    36. Bu nedenle, infeksiyona sebep olup olmadiklari her zaman tespit edilemez. Insanlarda funguslara bagli olarak ortaya ikan klinik tablolardan tibbi nemi olanlar 3 kategoride siniflandirilabilir.

    37. Mikotoksikozlar Funguslarin metabolizmalari sirasinda sekonder metabolitler (alkaloidler ve diger toksik rnler) ortaya ikar. Bu rnleri reten funguslarin yenilmesi veya metabolitlerinin zevk almak amaciyla injeksiyonlari sonucunda mikotoksikozlar grlr.

    38. Toksinin kaynagi, hastadan alinan anamneze gre belirlenebilmesine ragmen hasta siklikla komada veya bilinci yerinde olmadigi iin anamnezi alinamaz. Bu tr fungus yenilmis ise hastanin kusmasi indklenmeli ve hastadaki fizyolojik belirtilere ynelik destekleyici nlemler alinmalidir. Fungal materyal intravenz injeksiyonla alinmis ise klinik tablo ve laboratuvar sonulari ile tani konulamayabilir.

    39. Ergot Alkaloidleri: Cleviceps purpurea tarafindan infekte tahillarda retilir. Orta aglarda grlen, St. Antony yangisi epidemileri, kontamine pirin ve diger tahillardan yapilan ekmek ve diger firin rnlerinin yenilmesi ile iliskilidir. Infekte dokuda, doku hasarina karsi gelisen inflamasyon (selller cevaplar) belirtilerini, nekroz ve gangren takip eder.

    40. Farmakolojik olarak, ergot alkaloidleri alfa adrenerjik blokaj yaparak epinefrin ve 5-hidroksitriptamine cevaplari inhibe eder. Bu cevaplar inhibe olunca periferik vazokonstriksiyon ve bu durum dzeltilmezse kan akiminda azalma sonucunda nekroz ve gangren ortaya ikar.

    41. Ergot alkaloidleri, direkt olarak dz kas kontraksiyonunu stimle ederek uterus kontraksiyonlarinin frekansini ve gcn artirirlar (oksitosik). Hipotalamus ve orta beyinde diger sempatik kisimlari stimle ederek santral sinir sistemini de etkilerler.

    42. Funguslar tarafindan retilen psikotrop etkili toksik metabolitler, gemiste ilkel kabilelerde dini, by ve sosyal amalarla kullanilmistir. Son yillarda, psilosibin ve psilosin gibi psikotrop ajanlar ve bunlarin semisentetik trevleri olan lysergic acid diethylamide (LSD) zevk amaciyla kullanilmakta ve bagimlilik yapmaktadir.

    43. Aflatoksinler: Aspergillus flavus tarafindan retilen toksik metabolitlerdir. Bisfurankumarin bilesikleridir.Gl karsinojendirler ancak insan kanserlerinin gelismesinde spesifik bir rol alip almadiklari henz gsterilememistir.

    44. Diger Mikotoksikozlar: Insanlarda hastalik yapan birok mikotoksikoz tanimlanmis olmasina ragmen bunlardan ikisi; Japonya'da grlen "sari pirin toksikozu" ve Sovyetler Birliginde grlen "alimenter toksik aleukia"dir.

    45. Hipersensitivite hastaliklari Hava kirliliginin derecesini len indekslerden biri havadaki fungal spor sayisidir. Fungal sporlar tabiatta yaygin oldugu iin evresel kontaminasyonun iyi bir gstergesidir.

    46. Havadaki sporlar ve diger fungal elementler inhale edilince, kisinin immn durumuna bagli olarak bu antijenik uyariya cevap gelisir, immunglobulin retilmesi ve duyarlilasmis lenfositler sonucunda hipersensitivite hastaliklari ortaya ikar.

    47. Hipersensitivite pnmonitinin klinik bulgulari; rinit, bronsiyal astim ve esitli atopi formlaridir. Hipersensitivitenin gelismesi iin dokuda fungusun remesi gerekli degildir. Hastaligin klinik bulgulari; fungusla, metabolik rnleri ile veya kros reaksiyon veren materyallerle tekrar karsilasan kisilerde ortaya ikar.

    48. Semptomatik hastalarda, hipersensitiviteden sorumlu allerjen veya allerjenleri tespit edebilmek iin kaba veya saflastirilmis fungal ekstreler (allerjenler)'le deri testi yapilir.

    49. Kolonizasyon ve hastaliklar Insanlarda patojen olan funguslar tabiatta serbest halde bulunur. Iinsanlar, funguslara kasi yksek seviyede bir direnlidir. Birok infeksiyon hafif olup kendiliginden dzelir. Saglam deri, primer olarak yzeyel, ktanz ve subktan deri tabakalarina kolonize olan funguslara karsi ilk savunma hattini olusturur.

    50. Mukozal yzeyler, pulmoner infeksiyon yapan mikroorganizmalarin kolonize olmasina diren gsterir. Yag asidleri, pH, epitelyal turnover ve derinin normal florasi konak direncine katkida bulunur. Transferrin gibi humoral faktrler, mevcut demir miktarini azaltarak bazi funguslarin remesini engeller ancak konak direncinde oynadiklari rol belirlenememistir.

    51. AIDS ve immunspresif tedavi gren hastalarda patojenlik potansiyeli dsk olan funguslara bagli fungal hastaliklar siktir. Bazi durumlarda, genis spektrumlu antibiyotiklerin kullanimi sonucu normal barsak florasindaki degismeler esitli fungal hastaliklarin gelismesine neden olabilir.

    52. Sitotoksik, steroid, radyoterapi ve diger immnspresif tedavi grme, yatalaklik, altta yatan endokrinolojik hastaliklar sonucu konagin immn sisteminin bozulmasi (kontrolsz diyabet, AIDS) en nemli faktrlerdir. Immnyetmezlikli hastalarda etken olan funguslara oportunistik fungus, bu hastaliklara da oportunistik mikozlar adi verilir. Hizli taninmaz ve altta yatan nedenler giderilmez ise hayati tehdit ederler.

    53. Agiz, bukkal mukoza, gastrointestinal sistem ve vaginada bulunabilen Candida albicans; yag bezinden zengin alanlara yerlesen lipofilik Malassezia furfur ve evrede bulunan diger funguslar (Aspergillus spp ve Mucor spp) oportunistik infeksiyonlara neden olabilir.

    54. Fungal patogenezin zellikleri Fungal patogenezi kontrol eden ve virulansi etkileyen faktrlerin molekler temelleri iyi bilinmemektedir. Saglikli kisiler infeksiyz fungus sporlari ile sik karsilassa da fungal hastaliklara direnlidir.

    55. Deri ve mukoza bariyerleri yikilir ve immn sistem zayiflarsa funguslar penetre ve kolonize olur. Belirli sayilara ulasinca fungal hastaliklar gelisir. Genellikle evrede bulunan funguslarla kazaen temas sonunda infeksiyonlar gelisir.

    56. Deri, sa ve tirnaklara kolonize olan dermatofitler keratinaz denen enzimler salgilayarak keratini hidrolize ederler. Candida cinsindeki mayalar, dokuya invaze olunca filamentler yapar. Bu filamentlerin morfogenezdeki rol bilinmemektedir. Sistemik mikoz etkenlerinden bazilari dimorfiktir.

    57. Tabiatta kf seklinde bulunurken parazitize ettikleri dokuda uniselller morfoloji gsterirler. Histoplasma capsulatum'da gsterildigi gibi maya-kf degisimi gstermeyenler virlan degildir. Cryptococcus neoformans virulans faktr olarak asidik bir mukopolisakkarit retir.

    58. Insanlarda fungal patojenler, primer olarak kolonize olduklari dokuya gre gruplara ayrilabilirler. Yzeyel: sa ve derinin dis tabakalarinda Kutanz:epidermisin daha derin katlari, sa ve tirnaklarda Subkutanz subkutan doku kas ve fasialarda Sistemik akcigerleri ve yayilarak diger organalari tutar

    59. Yzeyel mikoz etkenleri, sadece derinin dis tabakalarinda ve sa saftinin ktiklnde reyebildigi iin nadiren immn sistem uyarisina neden olurlar. Ktanz mikozlar (dermatofitler) da; epidermisin keratinsi dokularina, sa ve tirnaklara yerlesir. Ancak, invazyon yetenekleri daha fazladir.

    60. Etkilenen dokuya gre konakta inflamatuvar reaksiyonlara neden olabilirler. Subktan mikoz etkenleri, genellikle dsk infektiviteye sahiptir. Bu mikozlar, genellikle travma sonucu gelisir. Sistemik mikozlarin tm, akcigerleri etkiler ve bu etkenlerin konak vcudunda yasayabilmesini saglayan benzersiz zellikleri vardir.