1. Chemische reacties Reactieschema: Beginstoffen -> reactieproducten • Fase aanduiding: • s = vast (solid) • l = vloeibaar (liquid) • g = gas (gasvormig) • aq = opgelost (in water)

2. Soorten chemische reacties • Vormingsreactie N2 +3 H2 2 NH3 • Verbrandingsreactie 2 Fe + O2 2 FeO • Ontledingsreactie Een reactie waarbij uit 1 stof, 2 of meer verschillende reactieproducten worden gevormd • Demo ammoniumdichromaat • Ammoniumdichromaat(s)  chroomoxide(s) + stikstof(g) + water (l) • Fase- veranderingenzijngeenchemischereacties

3. Reactieschema vormingsreactie: 2 of meer beginstoffen -> 1 reactieproduct Bv: zoutzuur(g) + ammoniak (g) -> salmiak (s) Reactieschema ontledingsreactie: 1 beginstof -> 2 of meer reactieproducten Bv: water (l) -> waterstof (g) + zuurstof (g)

4. ontleedbare stof een stof die kan worden ontleed (meerdere “onderdelen”) niet – ontleedbare stof een stof die niet kan worden ontleed (1 “onderdeel”)

5. Ontledingsreacties Reactieschema: Thermolyse : Ontleden met behulp van warmte Electrolyse : Ontleden met behulp van elektriciteit Fotolyse : Ontleden met behulp van licht

6. Ontleding dynamiet • 4 C3H5(NO3)3 (l)→ 12 CO2 (g) + 10 H2O (g) + 6 N2 (g) + O2 (g)

7. Endotherm: Er moet energie worden toegevoegd! Exotherm : Er komt energie bij vrij

8. ENERGIE DIAGRAM ΔE = +76 kJ/mol CH4 (g) + 2 O2 (g) ΔE = - CO2 (g) + 2 H2O (l)

9. Samenvatting video

10. Bespreken practicum • Suiker water + koolstof + brandbaar gas • Thermolyse= ontleding met behulp van verhitten • Water  waterstofgas en zuurstofgas • Electrolyse = ontleding met behulp van electriciteit • Zilverchloride zilver en chloorgas • Fotolyse = ontleding met behulp van licht

11. IJzererts • 2 Fe2O3 (s)  4 Fe (s) + 3 O2 (g) T=3000°C • Fe2O3 (s) + 3 CO (g)  2 Fe (s) + 3 CO2 (g) T=2000°C • Fe is door C, nog bros. C verwijderen door O2 over vloeibareijzerteleiden. Erontstaat CO Vergelijking? Productieijzer

12. Welk van de onderstaande reacties is een ontledingsreactie? A magnesium(s) + zuurstof  magnesiumoxide(s) B calcium(s) + water(l)  kalk(s) + waterstof(g) C suiker(s)  koolstof(s) + water(l) + brandbare gassen(g) D waterstof(g) + zuurstof(g)  water(l)

13. Welk van de onderstaande processen isniet exotherm? A verbranding van aardgas B thermolyse van suiker C ontleding van ammoniumdichromaat D vorming van water

14. Welke van onderstaande reacties is een vormingsreactie? A zilverchloride(s)  zilver(s) + chloor(g) B ijzer(s) + water(l) + zuurstof(g)  roest(s) C loodnitraat(s) + kaliumjodide(s)  loodjodide(s) + kaliumnitraat(s) D koperchloride(aq)  koper(s) + chloor(g)

15. Ontleding door middel van licht noemt men A elektrolyse B thermolyse C fotosynthese D fotolyse

16. Dit kan zijn A elektrolyse B thermolyse C fotolyse D fotosynthese