1. ALCOHOL

2. ██ > 10 litres ██ 5 - 9.9 litres ██ 2 - 4.9 litres ██ 1 - 1.9 litres ██ < 1 litres Alcohol consumption per capita per year

3. Somatische gevolgen van alcoholmisbruik • Ziekten die door alcohol veroorzaakt worden • Ziekten van het centraal en perifeer zenuwstelsel • Lever- en alvleesklierziekten • Condities waarbij alcohol een nadelig effect heeft • Zwangerschap Chronische hepatitis B en C • Ziekten waarbij alcohol een rol zou kunnen spelen • Hypertensie Beenmergdepressie • Ondervoeding Infectieziekten Jicht • Kanker (Hoofd-hals, slokdarm, mammaca, lever, alvleesklier) • Situaties waarbij men bedacht moet zijn op alcoholmisbruik • Traumatologie Anaesthesie • Aandoeningen waarbij alcohol zowel een beschermend als nadelig effect heeft • Cardiovasculaire aandoeningen

5. Pyruvaat H+ 90 percent Lactaat NAD NADH ADH ALDH ethanol aceetaldehyde azijnzuur CYP2E1 10 percent NADP NADPH Drug metabolites Drugs

6. 10% of US population meets the criteria of excessive alcohol use • 60 % of all chronic liver disease is due to alcohol Fatty liver Alcoholic hepatitis Alcoholic cirrhosis

7. Alcoholische hepatitis

8. Alcoholische hepatitis • Acute leverontsteking bij gebruik van grote hoeveelheden in korte tijd (‘binge drinking’, ‘coma drinken’) • Symptomen: koorts, gebrek aan eetlust, geelzucht, braken, pijn RBB • Lich. Onderzoek: icterus, ascites, spider naevi, encefalopathie, hepatosplenomegalie • Lab: AST  (<300IU/l), ALT matig verhoogd, AST/ALT > 2, bilirubine , IgA , triglyceride , leucocytose, trombocytopenie • Complicaties: gastrointestinaal bloedverlies, hepatorenaal syndroom • Biopsie: steatose, necrose, Mallory’s hyaline, granulocytair ontstekingsinfiltraat

9. Alcoholische hepatitisTherapie • Stoppen met alcohol • Eiwitrijke, energie verrijkte voeding • Vitamine B1 (Thiamine) 100 – 300 mg/dag • Behandelen van de complicaties: ascites, HRS, GI bloedverlies • Corticosteroïden?

10. Alcoholische hepatitisPrognose MELD score (bilirubine, creatinine, INR) http://medcalc3000.com/UNOSMeld.htm

11. Corticosteroïds? Meta-analyse of three RCTs: Mendenhall, Carithers and Ramond Typical patient: male 40-50yr, PTT 14.9-20 s, bili 240-360 umol/l, creat 70-130 umol/l, AST 50-138 IU/l, WBC 10.1-12.5 x 109/l, ascites 66-79%, encefalopathie 31-60% Maddrey’s discriminant score 4.6 x verlenging PTT (s) + serum bilirubine (mg/dl)

12. Corticosteroïden? • Aanbeveling: • 40 mg Prednison gedurende 28 dagen bij • een DF score >=32 OF • MELD score >=18 • Overweging: Stop corticosteroid behandeling als na een week behandeling DF score >= 20 • Exclusie criteria: • HBV, HCV, TBC • (Active ontsteking, SBP)

13. Alcoholische cirrose

14. Excessief AlcoholgebruikScreening • Anamnese • CAGE (cut down, annoyed, guilty, eye opener), • Laboratoriumtesten • Alcohol in serum of urine • CDT (koolhydraat-deficient transferrine) • MCV • GGT • IgA

15. Alcoholische cirroseRisicofactoren • Langdurig excessief alcoholgebruik • Europeanen > 10 jaar; Aziaten > 5 jaar • Hoeveelheid: mannen 80 gram (=8 E/dag), vrouwen 60 gram (=6 E/dag) • Relatief risico al verhoogd bij > 2-3 E/dag • RR Gedistilleerde dranken > wijn • Alcoholgebruik buiten de maaltijden • Minder hoog risico bij Mediterrane manier van alcoholgebruik (dwz wijn tijdens het eten)

17. Alcoholische cirroseDiagnose • Anamnese: anorexie, CAGE, diarree, vage pijn RBB • Lichamelijk onderzoek: hepatomegalie, icterus, spierverlies, Dupuytren contracturen • Laboratorium: AST/ALT > 2; ALT slechts matig verhoogd (pyridoxine deficientie); MCV; GGT; IgA; CDT; lactaat; triglyceriden; cholesterol; soms cholestatisch profiel • Uitsluiten hemochromatose (RR in C282Y homozygoten sterk verhoogd)

18. Alcoholische cirroseTherapie • Stop alcohol • Continuering van alcoholgebruik leidt tot progressie van cirrose • Stoppen van alcoholgebruik heeft geen bewezen effect op progressie of regressie van cirrose • Voeding: eiwitrijk (1.5-2.0 g/kg eiwit/dag) • Vitamine B1 (Thiamine 100 mg/dag) • Behandeling van de complicaties: varices, ascites, encephalopathy, delier, Korsakoff syndroom • Cochrane studies: Colchicine, Propylthiouracil, Melkdistel, s-Adenosylmethionine geen effect.

19. Alcoholische cirroseLevertransplantatie • 6 maanden geen alcohol • MELD score >18 • Socioeconomische stabiliteit • Betrouwbaarheid tav medicatie • Geen extrahepatische schade (hersenen, hart, vaten)

20. Aanbevelingen ‘Zero tolerance’ = geen alcohol Zwangerschap Tijdens borstvoeding Conceptie Chronische pancreatitis, van welke oorzaak ook Alcoholische levercirrose Alcohol-gerelateerde neurologische aandoeningen

21. Aanbevelingen Matig alcoholgebruik toegestaan (2 E/dag mannen; 1E/dag vrouwen) Non alcoholic steatohepatitis Niet alcohol-gerelateerde levercirrose Chronische hepatitis B en C