ÖLÇME DEĞERLENDİRME İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR - PowerPoint PPT Presentation

slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
ÖLÇME DEĞERLENDİRME İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR PowerPoint Presentation
Download Presentation
ÖLÇME DEĞERLENDİRME İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR

play fullscreen
1 / 143
ÖLÇME DEĞERLENDİRME İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR
371 Views
Download Presentation
jiro
Download Presentation

ÖLÇME DEĞERLENDİRME İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

  1. ÖLÇME DEĞERLENDİRME İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR

  2. Ölçme nedir? • Ölçme: “Bir niteliğin (özelliğin) gözlenip gözlem sonuçlarının sayı ve sembollerle ifade edilmesidir”. • Ölçme işleminin aşamaları: • Ölçülecek özellikler tanımlanır: Masanın boyu, Ayşe’nin zekası, Öğrencilerin derse karşı tutumu • Ölçülecek niteliğe uygun araç seçimi ya da hazırlanması: Cetvel, zeka testi, tutum ölçeği. • Ölçülecek nitelik ve aracın eşleştirilerek, sayı ya da başka bir sembolle ifade edilmesi: Masanın boyu 85 cm. Ayşe’nin IQ’sü 95 puandır. Veli sınavdan 60 puan aldı.

  3. Ölçme nedir? • Ölçme Kuralı: Ölçülen özellik ile sayıların eşleşme yollarıdır. Yapılan bir sınavda her sorunun 3 puan olması bir ölçme kuralıdır.

  4. DEĞİŞKEN Değişken:Bir durumdan diğerine farklı değerler alabilen özelliklere değişken denir. Örnek: İnsanların boy uzunlukları, zeka düzeyleri, tutumları, başarıları, cinsiyetleri, milliyetleri, dilleri, ekonomik gelirleri. Değişken olmayan özelliklere sabit denir. Örnek: pi sayısı.

  5. DEĞİŞKEN TÜRLERİ • Nicel Değişken: Sayılarla ifade edilebilen değişkenlerdir. Bu değişkenler bir büyüklük gösterir. Örnek: Boy uzunluğu, ağırlık, zeka düzeyi • Nitel Değişken: Sembollerle ya da sıfatlarla ifade edilebilen değişkenlerdir. Sayılarla ifade edilse dahi bu sayılar bir büyüklük ifade etmez. Örnek: Cinsiyet, milliyet, din.

  6. DEĞİŞKEN TÜRLERİ • Sürekli Değişken: İki değer arasında başka bir değeri bulunabilen değişkenler süreklidir. Örnek: Ağırlık, uzunluk, zeka düzeyi, yaş. • Süreksiz Değişken: İki değer arasında sınırlı sayıda değer alan değişkenler süreksizdir. Bunlar listelenebilir. Örnek: Cinsiyet (kadın, erkek), Okul türleri (Meslek lisesi, Anadolu lisesi…)

  7. DEĞİŞKEN TÜRLERİ • Bağımsız Değişken: Bir duruma etki eden değişkendir. • Bağımlı değişken: Bir başka değişkene bağlı olan, yani etkilenen değişkendir. Örnek: Sigara Kanser (Bağımsız Değişken) (Bağımlı Değişken) Kanser Depresyon Düzeyi (Bağımsız Değişken) (Bağımlı Değişken)

  8. Değerlendirme • Değerlendirme: Ölçme sonuçlarının bir ölçütle karşılaştırılarak değer yargısına varılma sürecidir. Bu sürecin üç ögesi vardır: • Ölçme sonucu: Veli, sınavdan 60 puan aldı. • Ölçüt: Sınavdan en az 60 puan alan geçer • Karar: Veli 60 puan aldığı için geçti.

  9. DeğerlendirmeÖlçüte Göre Kaça Ayrılır? • Mutlak değerlendirme (kriter dayanaklı): Örnek: “60 puan alan sınıfı geçer”. Ölçüte diğer öğrencilerin etkisi yoktur. Ölçüt sınavdan önce belirlenir. Programın hedeflerine dönük, öğrenme eksikliğini ve ön koşul öğrenmeleri belirlemede kullanılır.

  10. Değerlendirme Ölçüte Göre Kaça Ayrılır? • Bağıl değerlendirme (norm dayanaklı): Çan eğrisi buna örnektir. Ölçüt, gruptaki diğer kişilerden etkilenir. Ör: “Ortalamanın 15 puan üstünde puan alanlar başarılı olur.” Ölçütün kaç olduğu, sınavdan sonra belirlenir. Alınacak kişi sayısının az, başvurunun çok olduğu sınavlarda kullanılır. Ör: KPSS, ÖSS sınavları

  11. Ölçme kaça ayrılır? • Doğrudan ölçme: Ölçülmek istenen özellik, başka bir özelliğe ihtiyaç duyulmadan gözlenerek ölçülmesi.. • Ör: Masanın boyu, öğrencilerin boy uzunluğu, iki şehir arasındaki mesafe, bir kitabın sayfa sayısı, sınıftaki öğrenci sayısı.

  12. Ölçme kaça ayrılır? • Dolaylı ölçme: Ölçülmek istenen özellik, başka bir özellikle ilişkilendirilerek yapılır. Ölçmeye konu olan özelliklerin doğrudan gözlenememesi ancak, kendileri ile ilgili olduğu bilinen başka özellikler aracılığı ile ölçülmesidir. Ör: Öğrencilerin zeka seviyelerinin, bir dersteki bilgi düzeylerinin, ilgi ve yeteneklerinin, derse karşı tutumlarının ölçülmesi. Sıcaklığın ölçülmesi.

  13. Ölçme kaça ayrılır? • Türetilmiş ölçme: Ölçülmek istenen özellik, bir araç yardımıyla ölçülemez, başka ölçme işlemlerine ihtiyaç duyulur. Ör: Üçgenin alanı, nüfus yoğunluğu, kişi başına düşen gelir.

  14. Ölçmede birim nedir? Birim: Bir ölçme aracını oluşturan en küçük parça, o ölçme aracının birimi olarak kabul edilir. Herhangi bir ölçme işlemi sayı ya da sembollerin yanında bir birimle ifade edilir ve böylelikle anlaşılır olur. Ör: Veli sınavdan 60 puan aldı. Bugünkü sıcaklık 3 C˚ vs. Birimler; “doğal” ve “tanımlanmış” olarak ikiye ayrılır. Doğal olanlar: Ör. Sınıftaki öğrenci sayısındaki birim “bir öğrenci”. Tanımlanmış olanlar: Ör. Uzunluk, ağırlık, öğrenci başarısı, zeka.

  15. Ölçmede birim nedir? • Birimlerde üç özellik bulunmalıdır: • Eşitlik: Birimin her zaman aynı büyüklükte olmasıdır. • Genellik:Birimin insanlar tarafından aynı anlama gelmesidir. • Kullanışlılık: Birimin ölçülecek büyüklüğe uygun olmasıdır.

  16. Ölçmede sıfır nedir? • Ölçmede sıfır (0) ikiye ayrılır: • Doğal (gerçek, mutlak) sıfır: Sıfır, yokluk manasına gelir. Sınıftaki öğrencilerin mevcudunu saydığımızda, bir masanın boyunu ölçtüğümüzde kullanılan sıfır mutlaktır. • Bağıl (göreli, tanımlanmış) sıfır: Sıfır, yokluk manasına gelmez. Bir öğrencinin sınavdan sıfır alması, hava sıcaklığının 0 derece ölçülmesi. Takvimin “0” yılını göstermesi, Dağların deniz seviyesindeki yüksekliği

  17. Ölçek Nedir? Nesnelere verilen sayıların anlamlarını ya da nesnelere sayılar vermede ve nesnelere verilen sayıların kullanılmasında uyulması gereken kurallar ile kısaltmaları belirtmek için kullanılır. Başlıca ölçek türleri: sınıflama, sıralama, eşit aralıklı ve oran ölçekleridir. Eğitimde kullanılan ölçek türleri sıralama ve eşit aralıklı ölçeklerdir.

  18. ÖLÇEK TÜRLERİ VE TEMEL ÖZELLİKLERİ

  19. ÖLÇEK TÜRLERİ VE TEMEL ÖZELLİKLERİ

  20. ÖLÇEK TÜRLERİ VE TEMEL ÖZELLİKLERİ

  21. ÖLÇEK TÜRLERİ VE TEMEL ÖZELLİKLERİ

  22. ÖLÇEK TÜRLERİ VE TEMEL ÖZELLİKLERİ

  23. Sorular: 1) Sembollerle ya da sıfatlarla ifade edilebilen değişkenler nitel değişkenlerdir. Aşağıdakilerden hangisi nitel değişkenlere örnek olarak verilebilir? A) Zeka B) Boy uzunluğu C) Ağırlık D) Cinsiyet E) Yoğunluk

  24. 2) Bir özelliğin gözlenip gözlem sonuçlarının sayı ve sembollerle ifade edilmesine ne denir? A) Ölçüt B) Ölçek C) Ölçme D) Değerlendirme E) Karar 3) Ölçme sonuçlarının bir ölçütle karşılaştırılarak değer yargısına varılma sürecine ne denir? A) Ölçme B) Değerlendirme C) Ölçek D) Karar E) Ölçüm

  25. 4) ’’60 puan alan sınıfı geçer.“ ifadesi hangi değerlendirme türüne örnektir? A) Norm dayanıklı B) Çan eğrisi değerlendirme C) Kriter dayanaklı değerlendirme D) Bağıl değerlendirme E) Birim değerlendirme 5) Aşağıdakilerden hangisinde tanımlanmış sıfır kullanılır? A) Sınıf mevcudu B) Masanın boyu C) Kitabın ağırlığı D) Hava sıcaklığı E) Sıvının yoğunluğu

  26. 6) Aşağıdakilerden hangisi ölçek türlerinden değildir? A) Sınıflama ölçeği B) Sıralama ölçeği C) Eşit aralıklı ölçek D) Oranlı ölçek E) Orantılı ölçek

  27. Ölçme Aracının Yapısal Nitelikleri • Ölçme araçlarının nitelikleri üç başlık altında ele alınmaktadır. • Geçerlilik • Güvenirlilik • Kullanışlılık

  28. Geçerlilik Bir ölçme aracının her şeyden önce, ölçülecek özellik ya da özellikleri tam ve doğru olarak ölçmesi ve ölçülmesi söz konusu olmayan başka özelliklerle karıştırılmadan ölçülebilmesidir. İçerik ön plandadır. Geçerliliği kestirme, genellikle korelasyon tekniğine dayanır. “-1” ile “+1” arasında değerler alır. +1’e yaklaşması yükselmesi, +1’den uzaklaşması ise düşmesi anlamına gelir.

  29. Geçerlilik türleri 1) Kapsam geçerliliği: Bir ölçme aracının yoklanması gereken konu, ünite ya da tüm davranışları kapsayıp kapsamadığı ile ilgilidir. Bir testin hangi davranışları kapsayacağı; “belirtke tablosu” ile belirlenir. Bu tablo, davranışların konulara ne kadar ağırlıkta dağıldığını gösteren iki boyutlu bir çizelgedir.

  30. Geçerlilik türleri Kapsam geçerliliğini belirleme yolları: • Uzman kanısı alma. • Aynı kapsamı ölçen başka bir testle korelasyon.

  31. Geçerlilik türleri 2) Bir ölçüte dayalı Geçerlilik: İki türü vardır: • Yordama Geçerliliği: Puanların ileri performanslara ilişkin tahminlerde dayanak olarak kullanıldığı durumlarda kullanılır. Yordayıcı puanlar, ölçüt puanlardan önce elde edilir. ÖSS korelasyon Akademik başarı (yordayıcı) (ölçüt)

  32. Geçerlilik türleri • Uygunluk (uyum) Geçerliliği: Ölçüt puanlar, yordayıcı puanlardan önce elde edilir. Deneme sınavı korelasyon ÖSS (ölçüt) (yordayıcı)

  33. Geçerlilik türleri 3) Yapı Geçerliliği: Bir testin yapı geçerliliği, testle ölçülmek istenen yapının ortaya konulması derecesidir. Bir ölçme aracının yapı geçerliliğine sahip olup olmadığının anlaşılması; maddelerin tamamıyla aynı yapıyı ölçmesine bağlıdır.

  34. Geçerlilik türleri 4) Görünüş geçerliği: Testin hangi davranışları ölçtüğünün görülmesi ile ilgilidir. Bu daha çok testlerin kapağında yazılır. Matematik testi, Tarih testi gibi. Testin içindeki sorular, kapağındaki başlık ile örtüşmesi gerekir.

  35. Geçerliliği Etkileyen Faktörler • Güvenilirlik, geçerlilik için bir ön koşuldur. Güvenilirliğin sağlanmış olması; geçerliliğin de sağlandığı anlamına gelmez. • Soru sayısının artması, • Sabit ve sistematik hatalar geçerliliği düşürür • Maddelerin, ölçmek istenen değişkeni ölçmesi geçerliliği arttırır. • Soruların, bilenle bilmeyeni ayırt etmesi geçerliliği attırır. • Sınavın uygulanma koşulları (gürültülü, karanlık, soğuk ya da sıcak, verilen süre) geçerliliği düşürür.

  36. Güvenilirlik • Ölçümlerin hatasızlık derecesi ya da gerçeği yansıtma derecesi olarak algılayabiliriz. • 0 ile 1 arasında değerler alan bir korelasyon katsayısıdır • Belli bir özellik, bir ölçme aracı ile değişik zamanlarda ölçüldüğü zaman aynı ya da hiç olmazsa yaklaşık olarak aynı ölçümleri vermelidir. Yani güvenilirlik, aracın ölçtüğü şeyi tutarlı bir biçimde ölçmesidir.

  37. Güvenilirliğin üç özelliği: • Duyarlılık: Hatası az olan ölçmedir. Hata azaldıkça ölçme daha duyarlı (hassas) olur. Ör: 25 soruluk bir test; 10 soruluk bir testten daha duyarlı sonuçlar verir. Soru sayısı arttıkça duyarlık artar. Ör: Bir cetvelin en küçük birimi, cm. yerine mm. olursa; daha hassas bir ölçme yapılır. Duyarlık; birimlerin büyüklüğü ile ilgilidir. Birimleri küçük olan ölçme aracı, büyük olandan daha duyarlıdır.

  38. Güvenilirliğin üç özelliği: • Tutarlılık: Aynı özelliğin farklı araçlarla ya da farklı kişiler tarafından ölçülmesi durumunda ölçme sonuçlarının benzer olmasına denir. • Örnek: Bir masanın boyunun iki farklı metre ile ölçülmesi durumunda, iki ölçme sonucunun birbirine yakın olması, metrelerin birbirleriyle tutarlı ölçmeler yaptığını gösterir. Ayrıca, Madde puanlarının (cevapların), testin bütününden elde edilen puan ile korelasyonunun bir göstergesidir. Korelasyonun yüksek olması, maddelerin ölçülmek istenen özellik bakımından homojen (tutarlı) olduğunu gösterir. Düşük olması, maddelerin birbirleriyle ve bütünle tutarlı olmadığını, testin heterojen bir yapıda olduğunu gösterir

  39. Güvenilirliğin üç özelliği: • Kararlılık: Bir nitelik aynı araçla birden fazla ölçüldüğünde, birbirinden farklı olmayan sonuçlar çıkarsa, ölçme aracı kararlıdır. • Örnek:Bir metre ile bir masanın uzunluğunu birden çok ölçtüğümüzde ölçme sonuçlarının birbirine yakın çıkması metrenin kararlı ölçmeler yaptığını gösterir.

  40. Korelasyon Katsayısı Korelasyon; İki değişken arasındaki ilişkinin miktarını ve yönünü tanımlayan istatistiksel bir tekniktir. “r” ile gösterilir. +1.00 ile -1.00 arasında bir değer alır. İki değişken arasındaki ilişkinin gücü; katsayı değerinin, +1 ya da -1’e yaklaşması ölçüsünde artar. Katsayı değerinin (0) olması; değişkenler arasında ilişkinin olmadığını gösterir.

  41. Korelasyon Katsayısı Korelasyon katsayısının pozitif olması; iki değişkenin aynı yönde, birlikte arttığını gösterir. Doğru orantıya benzer. Ör: Zeka ve başarı arasındaki ilişki için hesaplanan r =0.85 olsun. Bu katsayı, zeka arttıkça başarının da arttığını gösterir.

  42. Korelasyon Katsayısı Korelasyon katsayısının negatif olması; Değişkenlerden birinin artarken diğerinin azaldığını ya da birinin azalırken diğerinin attığını gösterir. Ters orantıya benzer. Ör: Sigara içme ile sağlık arasındaki ilişkide r = -0.75 bulunsun. Bu durum; sigara içme davranışı arttıkça sağlık düzeyinin düştüğünü göstermektedir.

  43. Korelasyon Katsayısı Korelasyon katsayısının sıfıra yakın olması; eksi ya da artı olsun r nin sıfıra yakın olması; ilişkinin olmadığını ya da çok zayıf olduğunu gösterir. Ör: Boy uzunluğu ile akademik başarı arasındaki ilişki katsayısı 0.05 olsun. Bu durum; boy ile akademik başarı arasında neredeyse hiç ilişki olmadığını gösterir.

  44. Güvenilirliği sağlama yöntemleri • Test-tekrar test yöntemi: Test aynı gruba belirli bir aralıkla iki kez uygulanır. Birinci uygulama ile ikinci uygulama puanları arasındaki ilişki/korelasyon hesaplanır. Bu yöntemde iki uygulama arasındaki tutarlılığa bakılır. Güvenirlik için katsayının +1.00’a yaklaşması gerekir. Testin tekrarı için üç haftalık süre yeterlidir. Elde edilen katsayı; “kararlılık katsayısı” olarak da bilinir.

  45. Güvenilirliği sağlama yöntemleri • Eşdeğer (Paralel) formlar yöntemi: Testin iki kez uygulanmasından kaynaklanan olumsuzlukları gidermek için eşdeğer formlar geliştirip uygulanır. Geliştirilen iki form aynı gruba aynı anda ya da kısa bir zaman aralığında uygulanır. İki testten elde edilen puanlar arasındaki korelasyon katsayısı hesaplanır. Elde edilen katsayı; “tutarlılık ve eşdeğerlik” olarak ifade edilir.

  46. Güvenilirliği sağlama yöntemleri • Testi yarılama (eşdeğer yarılar) yöntemi: Testin iki yarısı arasındaki tutarlılık araştırılır. Tek numaralı sorular bir yarı, çift numaralı sorular bir yarı oluşturur. Elde edilen iki yarı; iki ayrı testmiş gibi kabul edilip aralarındaki korelasyon hesaplanır. Bu yöntem, testin bir kez uygulanmasına dayandığından kullanışlıdır.

  47. Güvenilirliği sağlama yöntemleri • Kuder-Richardson yöntemi (KR-20, KR-21 formülleri: Her iki katsayı, testin iç tutarlılık katsayısıdır. Eşdeğer yarılar yönteminde testin iki yarısı arasındaki ilişki miktarı hesaplanırken, iç tutarlılık katsayılarında testin bütün sorularının birbirleri ile uyumu incelenir. Bu yöntemin kullanılması; testin homojen bir yapıya, yani aynı özelliği ölçüyor olması sayıltısına dayanır. Bu yöntem, cevapların “1” ve “0” olarak puanlanabildiği testlerde kullanılır.

  48. Güvenilirliği sağlama yöntemleri KR-20: Her bir maddenin güçlük indekslerinin belirlenebildiği durumlarda kullanılır. Güçlük indekslerinin hesaplanamadığı durumlarda KR-21 kullanılır. KR-21 formülü, madde güçlük indekslerinin eşit olduğu varsayımına dayalıdır. Eğer maddeler güçlük indeksleri bakımından birbirinden farklı, yani heterojen bir dağılım gösteriyorsa KR-21 ile hesaplanan katsayı, KR-20 ile hesaplanandan daha düşük çıkar.

  49. Güvenilirliği sağlama yöntemleri • Cronbach Alpha (α) Katsayısı: Cevapların “1” ve “0” şeklinde puanlanamadığı araçlarda kullanılır. İç tutarlılık katsayısıdır. Duyuşsal özelliklerin ölçülmesinde kullanılır. Örneğin tutum ölçeklerinde doğru cevap yoktur ve cevaplar kategoriktir. Alpha değerinin +1.00’e yaklaşması testin kendi içinde tutarlılığının arttığını gösterir.

  50. Güvenilirliği sağlama yöntemleri • Puanlayıcı güvenilirliği: Yazılı, sözlü sınav gibi puanlaması subjektif olan araçlarda kullanılır. Cevap kağıtları birden çok puanlayıcı tarafından puanlanarak, arasındaki korelasyon hesaplanır.