Samorząd Terytorialny

1. Samorząd Terytorialny Mariusz Przybylski Arkadiusz Piotrowicz

2. Samorząd terytorialny Samorząd terytorialny : • Obejmuje wszystkie osoby zamieszkujące na terenie określonej jednostki podziału terytorialnego • To forma organizacji społeczności lokalnych powołana do kierowania i zarządzania sprawami publicznymi w interesie mieszkańców • Działa we wszystkich systemach demokratycznych.

3. Organy Samorządu terytorialnego w Polce • Ustawa z 1 stycznia 1999 roku o samorządzie powiatowym i wojewódzkim określa podział Polski na: • Samorządowe gminy • Samorządowe powiaty • Rządowo-samorządowe województwa Powiat grodzki – miasto powyżej 100 tys. mieszkańców, lub stolica województwa sprzed 1 stycznia 1999 roku • Obecnie istnieje: • 2489 gmin • 308 powiatów ziemskich • 65 powiatów grodzkich • 16 województw

4. Zasady powstania struktury państwa • Zasada pomocniczości • Państwo zajmuje się tym, czym nie mogą się zająć obywatele • Zasada decentralizacji • Uprawnienia i odpowiedzialność w rękach samorządów, a nie państwa oraz zagwarantowanie im środków • Zasada prymatu zespolenia terytorialnego • Dominacja nad układem podziałów branżowych podporządkowanych sektorom • Zasadę unitarnego charakteru państwa • Struktura terytorialna na obszarze Polski jest taka sama

5. Gmina • Podstawowa jednostka samorządu terytorialnego • Mieszkańcy tworzą wspólnotę samorządową (podstawowa forma życia społecznego) • Samorząd terytorialny decyduje o sprawach wchodzących w zakres spraw publicznych • Mieszkańcy gminy decydują o swoich sprawach wybierając władze gminy

6. Zadania gminy Zadania dzielimy na: • Własne (cel – zaspokojenie potrzeb mieszkańców) • Zagospodarowanie przestrzenne gminy • Ochrona środowiska naturalnego • Organizacja ochrony zdrowia, oświaty, pomocy społecznej, • Działalność kulturalna • Budownictwo mieszkaniowe • Budowa i utrzymanie gminnych dróg • Ochrona porządku publicznego

7. Zadania gminy c.d. • Zlecone (wynikające z ustaw) • Sprawy stanu cywilnego (urodziny, małżeństwa i zgony) • Przeprowadzenie spisu rolnego • Wyborów do sejmu • Inwestycje o większym zasięgu (np. budowa dróg) • Władze gminy to: • Radę gminy • Zarząd gminy

8. Rada gminy • Organ stanowiący i kontrolny – władza ustawodawcza • Wybierana przez mieszkańców na 4 letnią kadencję • Rada gminy składa się z radnych, ilość zależy od liczby mieszkańców: • 15 radnych – gmina do 4 tys. mieszkańców • 45 radnych – gmina do 200 tys. mieszkańców • +5 radnych – za każde rozpoczęte 100 tys., ale nie więcej niż 100 • Spośród radnych wybierany jest przewodniczący i 1-3 wice • Może być odwołana przez mieszkańców w referendum

9. Rada gminy c.d. • Rada obraduje w sesjach, zwoływanych w razie potrzeby przez przewodniczącego ( nie rzadziej niż raz na kwartał) • Może powołać komisje, które przedstawią wnioski lub opinie na temat spraw przez nią rozpatrywanych • Przykłady komisji: • Rolnictwa • Oświaty • Gospodarki komunalnej • Do komisji mogą należeć: • Radni • Wybrane osoby spoza rady (specjaliści w wybranych dziedzinach)

10. Zadania Rady gminy • Uchwalanie planów rozwoju gospodarczego i zagospodarowania przestrzennego • Coroczne uchwalanie budżetu gminy • Podejmowanie uchwał w sprawach podatków i innych opłat dotyczących majątku gminy • Kontrolowanie pracy zarządu gminy w zakresie realizacji budżetu oraz innych zadań • Uchwalanie statutu określającego zakres jej działania

11. Jednostki pomocnicze Rady gminy Wyróżniamy: • Sołectwa • Organ uchwałodawczy – zebranie wiejskie • Organ wykonawczy – sołtys • Dzielnice (osiedla) • Organ uchwałodawczy – rada • Organ wykonawczy zarząd (na czele przewodniczący)

12. Zarząd Gminy • Organ wykonawczy • Składa się z 4-5 członków wybranych przez radę spośród radnych • Na czele stoi: • Gminy wiejskie – wójt • Miejscowości posiadające prawa miejskie – burmistrz • Miasta powyżej 100 tys. mieszkańców - prezydent

13. Fundusze Gminy Uzyskiwane są z: • Podatków płacone przez mieszkańców gminy • Sum przekazanych przez administrację państwową na realizację zadań zleconych ( dotacje i subwencje) • Opłaty za korzystanie z mienia gminy • Nieruchomości (domy. place) • Urządzenia techniczne (środki transportu, kanalizacja) • Zestawienie wpływów i wydatków na określony rok nazywa się USTAWĄ BUDŻETOWĄ

14. Powiat • Mieszkańcy powiatu tworzą z mocy prawa wspólnotę terytorialną • Władze powiatu to: • Rada Powiatu • Zarząd Powiatu • Obecnie mamy: 308 – powiatów ziemskich ,65 – powiatów grodzkich

15. Powiaty w Polsce

16. Rada powiatu • Organ stanowiący i kontrolny • Wybierana na 4 lata • Wybiera ona ze swego grona przewodniczącego i wiceprzewodniczących • Obraduje na sesjach zwykłych • Stanowi prawo miejscowe • Uchwala budżet • Wybiera zarząd powiatu i stanowi o jego kierunkach działania

17. Zarząd powiatu • Organ wykonawczy • Składa się z: • Starosty • Wicestarosty • Członków • Zarząd wykonuje zadania przy pomocy administracji państwowej, którą tworzą: • Kierowników powiatowych służb inspekcji i straży • Jednostek organizacyjnych powiatu

18. Obowiązki zarządu powiatu • Przygotowanie projektów uchwał rady powiatu • Wykonanie uchwał rady powiatu • Gospodarowanie mieniem powiatu • Wykonywanie budżetu powiatu • Zatrudnianie oraz zwalnianie kierowników powiatowych jednostek organizacyjnych

19. Zadania Powiatu • Szkolnictwo ponadpodstawowe (budowa, remonty i utrzymanie) • Ochrona zdrowia (opieka specjalistycznej i szpitalnej) • Pomoc społeczna • Polityka prorodzinna (Powiatowe Domy Opieki Społecznej, Centra pomocy rodzinie) • Komunikację i transport (Utrzymanie, budowa i oświetlenie dróg powiatowych) • Kulturę fizyczną i turystykę (Utrzymanie i budowa bibliotek, ośrodków kultury oraz ośrodków sportowo-rekreacyjnych) • Geodezję i gospodarkę gruntami, Zagospodarowanie przestrzenne i nadzór budowlany

20. Zadania Powiatu C.D. • Gospodarka wodna i ochrona środowiska • Rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo śródlądowe • Porządek publiczny i bezpieczeństwo obywateli • Ochronę przeciwpowodziową i przeciwpożarową • Przeciwdziałanie bezrobociu • Aktywizację lokalnego rynku pracy • Ochronę praw konsumenta • Współpracę z organizacjami pozarządowymi

21. Województwo • Mieszkańcy województwa tworzą z mocy prawa wspólnotę, którą określa się jako regionalną • Władze województwa to: • Sejmik wojewódzki • Zarząd wojewódzki • Obecnie mamy 19 województw:

22. Województwa w Polsce

23. Sejmik wojewódzki • Organ stanowiący i kontrolny • Wybierany na 4 lata • Ze swego grona wybiera przewodniczącego i nie więcej niż 3 wiceprzewodniczących • Sejmik obraduje na sesjach zwoływanych przy najmniej raz na kwartał • Może powoływać stałe i doraźne komisje

24. Zadania sejmiku wojewódzkiego • Stanowienie aktów prawa miejscowego • Uchwalenie strategii rozwoju województwa • Uchwalenie panów zagospodarowania przestrzennego • Uchwalanie budżetu województwa • Rozpatrywanie sprawozdań z wykonania budżetu • Wybór i odwoływanie zarządu województwa • Podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych województwa

25. Zarząd wojewódzki Organ władzy wykonawczej • Składa się z 5 członków z marszałkiem na czele • Wybierany przez sejmik • Zadaniem zarządu jest wykonanie uchwał sejmiku wojewódzkiego • Gospodarowanie mieniem wojewódzkim • Przygotowanie projektu oraz wykonanie budżetu województwa • Przygotowanie planów strategii województwa • Administracja samorządowa na szczeblu wojewódzkim jest zespolona w urzędzie marszałkowskim

26. Zadania województwa • Politykę regionalną i formułowanie strategii rozwoju województwa • Sprawy szkolnictwa wyższego i policealnego • Sprawy specjalistycznych placówek służby zdrowia i domów pomocy społecznej • Utrzymanie dróg wojewódzkich • Finansowanie instytucji kultury o zasięgu regionalnym • Gospodarkę wodną • Ochronę środowiska • Zagospodarowanie przestrzenne

27. Wojewodowie • Spełniają funkcję organów administracji rządowej • Jest przedstawicielem rządu • Sprawuje władzę wykonawczą na terenie województwa • Wojewodowie mają uprawnienia do wydawania rozporządzeń • Wykonują zadania administracji państwowej za pośrednictwem urzędów wojewódzkich

28. Zadania wojewody • Koordynacji działalności organów administracji rządowej na obszarze podlegającego mu województwa • Zapewnieniu współdziałania wszystkich jednostek organizacyjnych w zakresie utrzymania porządku publicznego i zapobiegania klęskom żywiołowym na terenie województwa • Reprezentowaniu rządu na uroczystościach państwowych • Współdziałaniu z wojewódzkim sejmikiem samorządowym w celu harmonizowania działań organów administracji rządowej z działaniami podejmowanymi przez sejmik i administrację samorządową

29. Organy administracji specjalnej • Podlegają bezpośrednio właściwym ministrom • Realizują zadania wynikające z kompetencji tychże ministrów • Są to między innymi: • Izby i Urzędy Skarbowe • Wojewódzkie i Rejonowe Urzędy Pracy • Wojewódzkie i Rejonowe Komendy Policji • Kuratoria Oświaty i Wychowania • Państwowa Inspekcja Sanitarna • Inspekcja Ochrony Środowiska

30. Prawo wyborcze Możemy podzielić na: • Czynne prawo wyborcze • Możliwość wybierania przysługuje osobom, które ukończyły 18 lat i nie są ubezwłasnowolnione • Bierne prawo wyborcze • Czyli możliwość kandydowania, ma każdy obywatel Polski, który ma prawo wybierania i ukończył: • 21 lat – wybory do Sejmu • 30 lat – wybory do Senatu • 35 lat – wybory prezydenckie

31. Zasady prawa wyborczego Możemy podzielić na: • Bezpośredniość • Obywatele wybierają swoich przedstawicieli, nikt nie wybiera za nich • Powszechność • Przyznanie wszystkim w odpowiednim wieku praw czynnego i biernego

32. Zasady prawa wyborczego Możemy podzielić na: • Równość • Oznacza jednakową siłę wszystkich głosów (np. głos sprzątaczki = głos prezydenta) • Tajność • Możliwość wolnego, nieskrępowanego wyrażania swoich poglądów politycznych, bez obawy o konsekwencje

33. Samorząd terytorialny Austrii • Podstawowymi jednostkami administracyjnymi są gminy (Ortsgemeinden) • Na szczeblu ponad gminnym nie występuje samorząd terytorialny • Wszystkie grunty muszą należeć do jakiejś gminy • Liczba mieszkańców w gminie musi wynosić co najmniej 1.000 osób • Podstawy prawne funkcjonowania gmin określa: • Konstytucja Federalna • Ustawodawstwo Landów (8 ordynacji gminnych krajowych oraz prawa miejskie)

34. Samorząd terytorialny Austrii • W Austrii 15 miast posiada swój statut (musi mieć powyżej 20 tys. Mieszkańców) • Odrębna jest stolica Wiedeń będąca miastem, landem, stolicą • Władze gminy: • Rada Gminy • Zarząd • Burmistrz

35. Rada gminy w Austrii • Organ przedstawicielski • Członkowie wybierani raz na 5-6 lat, Liczba członków zależy od liczby mieszkańców i wynosi od 7-39 członków • Bierne prawo osoby które ukończyły 24 lata • Kompetencje rady • uchwałodawcze • Kompetencje wykonawcze (charakter władczy i kontrolny) Z tego powodu nazywana jest „lokalnym parlamentem”

36. Rada gminy w Austrii C.D. • Może wydawać statuty, rozporządzenia i decyzje • Rada podejmuje podstawowe decyzje dotyczące: • gminnego budżetu, • ściągania gminnych podatków • nabywania i zbywania własności komunalnej, • zaciągania kredytów, itp. • Rady gmin mogą powoływać komisje, które zazwyczaj mają za zadanie pełnienie funkcji opiniodawczych i pomocniczych na rzecz rady.

37. Zarząd gminy w Austrii • Składa się z: • burmistrza • zastępców burmistrza • członków • Zadania • przygotowanie obrad rady gminy i składanie w tym zakresie stosowanych wniosków, • wykonywanie uchwał i decyzji rady gminy, • administrowanie majątkiem gminy • ustalanie zasad tego gospodarowania.

38. Burmistrz w Austrii • Posiada kompetencje do reprezentowania gminy na zewnątrz • Jako przewodniczący organu wykonawczego gminy zwołuje posiedzenia rady gminy i zarządu, kieruje ich posiedzeniami • wykonuje podjęte uchwały • Do burmistrza należy wykonywanie zarówno zadań własnych gminy, jak i zadań powierzonych z zakresu administracji rządowej • Ponadto burmistrz kieruje administracją gospodarczą i finansową gminy i realizuje budżet; nie może jednak zbywać samodzielnie nieruchomości gminnych.

39. Urząd Gminy w Austrii • Jest aparatem pomocniczym burmistrza • W wyjątkowych wypadkach, na podstawie uchwały rady gminy urząd ten może podejmować rozstrzygnięcia władcze Naczelnicy w Austrii • Działają w gminach podzielonych na sołectwa oraz w miastach podzielonych na dzielnice • Są to organy pomocnicze i doradcze, mogą jednak posiadać funkcje decyzyjne na podstawie upoważnienia burmistrza.

40. Budżet Iławy i Gdańska- zestawienie -Wydatki

42. Budżet Iławy i Gdańska- zestawienie -Dochody