Download
slide1 n.
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
K A L I T I M PowerPoint Presentation
Download Presentation
K A L I T I M

K A L I T I M

357 Vues Download Presentation
Télécharger la présentation

K A L I T I M

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

  1. K A L I T I M

  2. 1.Kalıtım 2.Mendel Kanunu 3.Olasılık Hesapları 4.Çevrenin Kalıtıma Etkisi

  3. K A L I T I M Bitki olsun, hayvan olsun bütün canlılar, döllenmiş yumurta hücresinin bölünerek çoğalmasından oluşmuştur. Bu hücre gelişmesinin sonunda, kendi türünün özelliklerini taşıyan yeni bir canlı oluşmuştur. Bu canlı, ana, baba veya büyükana, büyük babalarına,hatta daha eski atalarına benzer.

  4. K A L I T I M Bir canlının ana,baba veya daha büyük ana babalarından birine benzemesine; yani ana baba karakterlerinin yavrularına aktarılmasına KALITIM ( Genetik ) denir.

  5. İnsanda kalıtım, bir takım fiziksel ve ruhsal görünüşlerle ortaya çıkar. * Saç rengi, göz rengi, dil yuvarlaması, altı parmaklık, vücudun genel yapısı. * Kalıtım hastalıkları vb. K A L I T I M NOT : Kalıtımla ilgili kuralları MENDEL ortaya koymuştur.

  6. KALITIM ( GENETİK ) Ana ve babadaki karakterlerin yavruya aktarılmasına KALITIM denir. Karakterler yavruya üreme ile aktarılır. Eşeysiz ürem ile ata canlının karakteri aynen aktarıldığından gen yapısı aynı canlılar elde edilir.

  7. KALITIMLA İLGİLİ TANIMLAR • GENOTİP : Bir canlının genlerinin toplamıdır. Genlerin sembolle gösterilmesidir. • Örnek: • SS = Sarı , • ss = Yeşil , • UU = Yuvarlak, • uu = Buruşuk

  8. KALITIMLA İLGİLİ TANIMLAR * FENOTİP : Bir ferdin, belli bir karakter bakımından görünüşüne ( dış görünüşüne ) o ferdin Fenotopisi denir. Fenotopi canlının özelliğini belirtir. Örnek : Sarı-Yeşil , Uzun- Kısa , Yuvarlak-Buruşuk

  9. * GEN : Karakterin aktarılmasını sağlayan, kromozomlar üzerinde bulunan birimlerdir. Canlının fenotopisinin oluşmasında gen yapısı ve çevre etkilidir.

  10. * DOMİNANT GEN: ( Baskın Gen ) : Fenotipte etkisini her zaman gösteren gendir. Büyük harfle gösterilir. ( A, B, K,U, S ... ) * RESESİF GEN ( Çekinik Gen ) : Etkisini gösterebilmesi için homozigot ( arı döl ) olması gerekir. Küçük harflerle gösterilir. ( a,b,u,k,s ... )

  11. AA Arı döl baskın aa Arı döl çekinik HOMOZİGOT ( Arı döl ) İki geninde aynı olmasıdır. Örnek :

  12. HETEROZİGOT ( Melez döl ) : İki genden birinin dominant diğerinin resesif olmasıdır.Böyle durumda canlı baskın gen görünümünde olur. Örnek : Aa Melez baskın Ss “ “ Kk “ “ Uu “ “

  13. MENDEL 'in ÇALIŞMALARI

  14. MENDEL ‘İN ÇALIŞMALARI Kalıtımla ilgili ilk kuralları, Mendel ortaya koymuştur. Mendel, kalıtımla ilgili çalışmalarını bezelyeler üzerinde yapmıştır. Mendel, ana ve baba karakterlerinin oğul döllere nasıl geçtiğini, birinci (F1dölü ) ve ikinci (F2 dölü ) döllerde oluşan bireylerin oranlarını ve her karakterin tamamen bağımsız olduğunu bulmuştur.

  15. Sarı tohumlu bezelyeleri arka arkaya tozlaştırarak bir çok döl elde etti.Bütün fertlerin incelenen özelliği yönünden birbirine çok benzediğini görüp ARI (saf) döl elde etti.

  16. Bir hayvanda veya bitkide iki gen birbirine tamamen benziyorsa bunlara Arı döl denir. Örnek : Ana ve babasından sarı renk gen almış olan ve sarı renkte çiçekler veren bir bitki, arı döldür. Ana ve babasından yalnız sarı veya yalnız yeşil renk geni almış döllere HOMOZİGOT, farklı renk almış olan döllere HETOROZİGOT adı verilir.

  17. Mendel, elde ettiği arı döl olan sarı tohumlu bezelyeyle, yeşil tohumlu bezelyeyi birbirleriyle birleştirmiştir (çaprazlamıştır). (Baba sarı, ana yeşil veya baba yeşil ana sarı )

  18. Bu çaprazlama sonucu oluşan dölün (F1 dölü ) bütün bireylerinin sarı renkte olduğunu görmüştür. Bu birleşme sonucuna göre,sarı rengin, yeşil renge baskın olduğunu bulmuştur. Baskın gen ( DOMİNANT ) sarı, çekinik gen (RESESİF ) yeşildir.

  19. NOT Mendel, her bir karakter için semboller kullanmıştır. Dominant karakter için büyük harf ( A, U, K, S ... ) Resesif karakter için küçük harf ( a, u, k, s ... )

  20. Her karakteri en az bir çift ( iki ) gen tayın eder. Bir gen çiftinin her bir üyesine ALEL denir. Örnek: Daima sarı tohumlar veren ana-babalardan gelen bir bitki için: SS sembolü kullanılır. Aynı şekilde daima yeşil tohum veren ana-babadan gelen arı döl için de ss sembolü kullanılır. Bu sembollerdeki harfler, biri anadan, diğeri babadan gelen geni gösterir.

  21. MENDEL 'in Çaprazlaması

  22. MENDEL’İN 1. ÇAPRAZLAMASI SS : sarı Ss : sarı ss : yeşil Baba Ana FENOTİPİ : SARI X YEŞİL GENOTİPİ : S S X s s ( P dölü ) Eşey Hücreleri : S S X s s

  23. Birinci döl (F1 dölü ) : S s + S s + S s + S s SARI SARI SARI SARI 1/4 1/4 1/4 1/4 4/4 = % 100 sarı. Hepsi melez sarı Baskın( Dominant ) gen SARI, Çekinik ( Resesif ) gen YEŞİL

  24. MENDEL ÇALIŞMASI Baba Ana YEŞİL FENOTİP SARI X X GENOTİPİ S S s s s s Eşey hücreleri ( GAMET ) S S X S s S s S s S s + + + Sarı Sarı Sarı Sarı 1/4 1/4 1/4 1/4 4/4 sarı % 100 sarı,hepsi melez Sarı

  25. Mendel,daha sonra bu birinci dölün ( F1 dölü ) bireylerini kendi aralarında çaprazlayarak oluşan ikinci dölün (F2 dölü ) bireylerinin % 75’in SARI, %25’inin YEŞİL olduğunu görmüştür.

  26. Eşey hücreleri : S s x S s SS + Ss + Ss + ss İkinci döl F2 dölü : Yeşil Sarı Sarı Sarı Homozigot Heterozigot Heterozigot Homozigot FENOTOPİ : SARI X SARI GENOTOPİ : Ss X Ss ( Baba,ana melez) F1 dölü

  27. 1/4 sarı + 1/4 sarı + 1/4 sarı + 1/4 yeşil 3/4 SARI + 1/4 YEŞİL % 75 SARI - % 25 YEŞİL

  28. S s : sarı, heterozigot melez döl , sarı renk baskın S s ( SARI ) melez Baba sarı Ana yeşil NOT I : S s genlerini taşıyan döller, babasından sarı,anasından yeşil gen almıştır. Onun için melezdir. Burada sarı baskın gendir. S S’ ler saf sarı, S s’ ler melez sarı bireylerdir.

  29. S S : Sarı , homozigot arı döl, sarı baskın ( Dominant ) S S (Sarı ) arı döl Baba sarı Ana sarı NOT II : S S genlerini taşıyan döller, babasından sarı, anasından da sarı gen almıştır. Onun için arı döldür. Burada sarı baskın gendir. S S’ ler saf sarı, bireylerdir.

  30. s s : Yeşil, homozigot, arı döl, yeşil baskın s s ( Yeşil ) arı döl Baba yeşil Ana yeşil NOT III : ss genlerini taşıyan döller, babasından yeşil, anasından da yeşil gen almıştır. Onun için arı döldür. Burada yeşil baskın gendir. s’ ler saf yeşil bireylerdir.

  31. Örnek : Y = yuvarlak taneli , y = buruşuk taneli bezelyeleri gösterdiğine göre; yuvarlak taneli bezelyelerle, buruşuk taneli bezelyelerin çaprazlanması sonucu elde edilen F1 ve F2 döllerinin özelliklerini ve yüzdelerini bulunuz ?

  32. Çözüm : FENOTOPİ : Yuvarlak X Yuvarlak GENOTOPİ : Y Y X y y F1 dölü : Y y + Y y + Y y + Y y yuvarlak yuvarlak yuvarlak yuvarlak % 100 yuvarlak,hepsi melez.

  33. FENOROPİ : Yuvarlak X Yuvarlak GENOTOPİ : Y y X Y y F2 dölü : Y Y + Y y + Y y + y y yuvarlak yuvarlak yuvarlak buruşuk % 75 yuvarlak + % 25 buruşuk

  34. Örnek : Melez ( heterozigot ) iki bezelyenin çaprazlanmasından hangi oranda çekinik ( resesif ) karakterde fertler meydana gelir ? A ) 1/4 B ) 2/4 C ) 3/4 D ) 4/4

  35. Çözüm : A = Baskın karakter a = çekinik karakter A a X A a A A + A a + A a + a a çekinik 1/4 çekinik

  36. Örnek : Bir anne babanın bütün kan gruplarını taşıyan çocuklara sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu anne babanın kan grupları yönünden genotipi hangisidir? A ) AA x BO B ) AO x BO C ) AB x OO D ) AB x AO

  37. Çözüm : Bir anne babanın “ O “ kan grubundan çocuklarının olabilmesi için her ikisinde de “O “ aleli bulunmalıdır. Yani anne-baba heterozigot olmak zorundadır GENOTOPİ : A O x B O A B + A O + B O + O O Cevap : B Not : A ve B eş baskın, O aleli ise A ve B ‘ye göre çekiniktir.

  38. SORULAR 1. Melez sarı ve arı döl yeşil tohumlu bezelyeler çaprazlandığında,meydana gelecek tohum oranlarının aşağıdakilerden hangisinin olması beklenir ? A ) % 100 sarı B ) % 100 yeşil C ) % 75 sarı, % 25 yeşil D ) % 50 sarı, % 50 yeşil

  39. 2. Melez iki döl çaprazlanırsa F2 dölündeki oranlar hangisinde doğru olarak verilmiştir? A ) 1/4 arı döl(dominant ), 2/4 melez, 1/4 arı döl ( resesif ) B ) 2/4 arı döl (dominant ), 2/4 arı döl ( resesif ) C ) 1/3 arı döl(dominant ), 2/3 melez D ) 1/4 melez, 3/4 arı döl (dominant)

  40. 3. İki arı dölün çaprazlanması sonucu oluşan F1 dölünde resesif karakterin çıkma olasılığı oranı kaçtır ? A ) % O B ) % 25 C ) % 50 D ) % 100

  41. 4. B b x b b çaprazlama sonunda F1 dölündeki b b oranı ne olur? A ) % 100 B ) % 75 C ) % 50 D ) % 0

  42. 5. Meydana gelen yavrularda 3/4 oranında dominant karakter görülüyorsa anne-babanın genotipi aşağıdakilerden hangisidir? A ) A a x A A B ) A a x A a C ) A A x A A D ) A A x aa

  43. 6. Melez x Melez çaprazlanmasından dominant karakterde bireylerin çıkma olasılığı % kaçtır? A ) % 100 B ) % 50 C ) % 75 D ) % 0

  44. 2. A 3. A 1. D 5. B 6. C 4. C C E V A P L A R

  45. MENDEL KANUNLARI

  46. MENDEL KANUNLARI 1. İki ayrı dölün çaprazlanmasından elde edilen bütün F1 dölleri melezdir.Bu melezler her iki dölün ( ana ve babanın ) genlerini taşır. ( TEK TİPLİLİK KANUNU )

  47. MENDEL KANUNLARI 2. Genlerden biri,diğeri üzerine baskındır.F1 dölünün görünüşü baskın karaktere benzer. ( KARAKTERLERİN GİZLİ KALMASI ( Dominant ) KANUNU )

  48. MENDEL KANUNLARI 3. İki melez dölün çaprazlanmasından elde edilen F2 döllerinden 1/4 ‘ü baskın birinci arı döl,2/4 ‘ ü melez, 1/4 ‘ü de çekinik ikinci arı döl karakterini taşır. (KARAKTERLERİN AYRILMA KANUNU)

  49. KALITIM VE ÇEVRE

  50. Canlıların soyları arasındaki benzerlikler ve farklılıkları belirleyen iki faktör vardır: I. Kalıtım II. Çevre