Interpretatie dubbelspleet-experiment
170 likes | 580 Vues
Interpretatie dubbelspleet-experiment. Conclusies dubbelspleet-exp. interferentiepatroon elektronen komt overeen met patroon licht en water golven interfereren elektronen interfereren niet (Tonomura) opbouw is “grillig” amplitude van de golf zegt iets over kans elektron aan te treffen.
Interpretatie dubbelspleet-experiment
E N D
Presentation Transcript
Conclusies dubbelspleet-exp. • interferentiepatroon elektronen komt overeen met patroon licht en water • golven interfereren • elektronen interfereren niet (Tonomura) • opbouw is “grillig” • amplitude van de golf zegt iets over kans elektron aan te treffen
Interpretatie golffunctie elektronen • |Ψ|2 ~ kans elektron aan te treffen (dichtheid) • golffuncties “tellen op”, geeft nieuwe golffunctie • golflengte Ψ hangt af van energie deeltje: • De Broglie: λ = h/p • klassiek (niet-relativistisch): p = √[2m(E – V)] • als V = V(x), variërende golflengte • Schrödingervergelijking geeft precieze verband • aansluitcondities • phet.colorado.edu
Fundamentele vragen over Ψ • Term “interpretatie” kan veel losmaken • Als een eigenschap gemeten wordt, had het deeltje die eigenschap ook voor de meting? • Verborgen variabelen? • EPR paradox • Stof voor de laatste keer...
Wat kunnen we met Ψ? • De omgeving van het deeltje wordt gekenmerkt door zijn potentiaal V(x) • Vorm van golffunctie wordt bepaald door vorm van V(x) • Exact op te lossen met Schrödingervergelijking, maar kwalitatief kan ook • We bekijken situaties waarin een quantum-deeltje in meer of mindere mate wordt “ingeklemd”
Vrij deeltje • Voor een vrij deeltje geldt: V(x) = 0 • p = √[2·m·(E – V)], dus p = √(2·m·E) • voor de golflengte geldt dus: λ = h/√(2·m·E) • hoe hoger de energie, hoe korter de golflengte • welbepaalde golflengte, slecht bepaalde plaats
Deeltje in een doosje (1D) • Toepassing: valentie-elektronen in langgerekte moleculen • Voor deeltje in doosje geldt:V(x) = 0 als 0 < x < LV(x) = ∞ elders • probleem van een ingeklemde snaar! • Er geldt:λ = 2L/np = h·n/2LEn = p2/2m = h2·n2/8·m·L2 • conclusie: inklemmen quantiseert energie • energieverschillen nemen steeds meer toe
Harmonische oscillator • minder ingeklemd dan deeltje in doosje • Voor de potentiaal geldt:V(x) = ½·k·x2 • energieniveaus op gelijke afstanden:En = (n + 1)·hh = h/2π
Coulomb potentiaal (1D) • Voor Coulombpotentiaal geldt:V(x) ~ -1/r • Energieniveaus: En ~ 1/n2 • Energieverschillen nemen steeds meer af!
Tunneling • Klassiek: E > V • Omkeerpunten: E = Vphet.colorado.edu • QM: Schrödingervergelijking staat toe dat Ψ een waarde heeft in klassiek verboden gebied • Geen oscillerende golf meer, maar exponentieel uitdovende functie • Gevolg: kans dat deeltje door een barrière komt waar E < V
Gevolgen tunneling • STM: Scanning Tunneling Microscope • QTC: Quantum Tunneling Composite • Alfa verval • Kernfusie
Alfa-verval • zeer uiteenlopende halfwaardetijden: • van μs (Po-213) • tot 109 jaar (U-238) • halfwaardetijd hangt af van: • energie α-deeltje • atoomnummer • Experimenteel verband wordt gegeven door de Geiger-Nuttal regel
Alfa-verval • Model van Gamow: • sterke kernkracht (aantrekking) op korte afstand, elektrische kracht (afstotend) op grotere afstanden • alfa-deeltje als vrij deeltje in de kern • gevolg: potentiaal barrière • alfa-deeltje tunnelt uit kern • log(tijd) ~ 1/√E • log(tijd) ~ Z
Waarom geen deuteron-verval? elektrostatische afstoting α-deeltje deuteron sterke kernkracht (aantrekking)
Waarom geen Fe-verval? Coulomb-potentiaal: Uel ~ q1· q2 Neem U-238, bekijk twee mogelijkheden: • 92 = 90 + 2 (alfa-verval) Uel ~ 90·2 = 180 • 92 = 66 + 26 (Fe-verval) Uel ~ 66·2 = 1716 Gevolg voor Coulomb-barriëre:breed en hoog, tunneling zeer onwaarschijnlijk
Kernfusie in de zon • protoncylus • omgekeerd proces aan alfa-verval:protonen moeten samenkomen • elektrische afstotende kracht moet overwonnen worden • zonder tunneling bij T ≈ 109 K • temperatuur komt niet voor in de zon • tunneling maakt fusie mogelijk bij lagere T